دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 8 4 2019 02 20 Assessing Aegilops tauschii genotypes to drought stress using tolerance indices ارزیابی ژنوتیپ های آژیلوپس تائوشی (Aegilops tauschii) با استفاده از شاخص‌های تحمل به خشکی 483 494 3677 10.22124/c.2019.10113.1391 FA مهران فلک ناز دانشجوی دکتری، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان علی اعلمی دانشیار، گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان علی اشرف مهرابی دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه ایلام عاطفه صبوری دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان دانیال کهریزی استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی Journal Article 2018 04 28 The drought and its effect are the most important and common environmental stress that has limited agricultural production in the world. One of the useful strategies of crop breeding for drought resistance is maintaining and exploiting the diversity of their germplasms. To identify drought tolerant sources, 125 <em>Aegilops tauschii</em> genotypes in an augmented designwith three replications under twocontrol (supplementary irrigation in three stages of jointing, flowering and seed filling) and drought stress (without supplementary irrigation) conditions were cultivated and evaluated based on tolerance indices. Correlation coefficients between yield and tolerance indices showed that the indices ofmean productivity (MP), geometric mean productivity(GMP), stress tolerance index(STI) and tolerance index (TOL) were suitable for identifying high yielding genotypes under both stress and non-stress conditions. Based on these indices, genotypes 50, 55, 58 and 65 were identified as the most tolerant genotypes and genotypes 45, 34, 3 and 9 as the most sensitive genotypes. Cluster analysis based on tolerance indices using between-group average method (UPGMA) classified the studied genotypes into seven different groups. Genotypes number 50, 55, 58, and 65, with the highest values for above mentioned indices, were placed in two groups three and five. Finally, according to the results of different analyzes, genotypes number 50 and 55 were identified as the most tolerant genotypes, which could be considered as suitable genetic sources in wheat breeding programs for drought tolerance. <br /><br /> <br /><br /> خشک­سالی و آثار ناشی از آن مهم‌ ترین و رایج ‌ترین تنش محیطی است که تولیدات کشاورزی را در جهان با محدودیت روبه‌رو ساخته است. یکی از راه­ بردهای مفید اصلاح گیاهان زراعی برای مقاومت به خشکی، حفظ و بهره‌گیری از تنوع موجود ژرم­پلاسم آن‌ها می‌باشد. به‌منظور شناسایی منابع مقاومت به خشکی، 125ژنوتیپ گندم ­نیای آژیلوپس تائوشی در قالب طرح آگمنت با سه تکرار و تحت دو شرایط بدون تنش (آبیاری تکمیلی در سه مرحله ساقه­دهی، گلدهی و پرشدن دانه) و تنش خشکی (بدون آبیاری تکمیلی) کشت و بر اساس شاخص­های تحمل به خشکی مورد ارزیابی قرار گرفتند. مطالعه همبستگی عملکرد با شاخص‌های تحمل نشان داد که شاخص‌های میانگین حسابی (MP)، میانگین هندسی (GMP)، تحمل به تنش (STI) و تحمل (TOL) برای شناسایی ژنوتیپ­های با عملکرد بالا در هر دو شرایط تنش و بدون تنش خشکی مناسب بودند. بر اساس این شاخص‌ها،به­ترتیب ژنوتیپ­های شماره 55، 50، 58 و 65 متحمل­ترین ژنوتیپ­ها و ژنوتیپ­های شماره 45، 34، 3 و 9 حساس‌ترین ژنوتیپ­ها تعیین شدند. گروه‌بندی ژنوتیپ­ها بر مبنای شاخص‌های تحمل با استفاده از تجزیه خوشه­ای به­روش متوسط فاصله بین گروه­ها (UPGMA)، ژنوتیپ­ها را در هفت گروه مختلف دسته­بندیکرد. ژنوتیپ­های شماره50،55، 58 و 65 کهدارایبیش­ترین مقادیر برایاین شاخص‌ها بودند، در دو گروه سه و پنجقرار گرفتند. نتایج تحلیل­های آماری مختلف در این تحقیق نشان داد که دو ژنوتیپ شماره 50 و 55 به‌عنوان متحمل­ترین ژنوتیپ­ها بودند و می­توانند به­عنوان منابع ژنتیکی مناسب در برنامه­های به­نژادی گندم برای تحمل به خشکی مورد توجه قرار گیرند. https://cr.guilan.ac.ir/article_3677_3be93f43553616261e555de409272061.pdf