دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 14 2 2024 08 22 Study on the effect of potassium silicate fertilizer in controlling rice leaf sheath blight disease in the field بررسی تاثیر کود سیلیکات پتاسیم در کنترل بیماری سوختگی غلاف برگ برنج در مزرعه 125 138 7980 10.22124/cr.2024.27295.1820 FA مریم خشکدامن محقق، مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران علی‌اکبر عبادی دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران فرزاد مجیدی شیل‌سر دانشیار پژوهش، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات برنج کشور، رشت، ایران حدیث شهبازی استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران سیده اکرم موسوی قلعه‌رودخانی کارشناس، مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران شهرام محمود سلطانی دانشیار پژوهش، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران Journal Article 2024 05 19 Introduction Sheath blight disease of rice caused by Rhizoctonia solani AG-1 IA, has been recognized as a significant economic disease, which significantly reduces rice yield and seed quality. Currently, the most important method to manage the disease of rice sheath blight is agricultural methods and the use of fungicides in the field. Among the effective agricultural methods in managing this disease is the optimal and suitable application of chemical fertilizers. Potassium silicate fertilizer is one of the effective and useful chemical fertilizers in controlling and reducing the sheath blight disease. Application of this element especially in poor or insufficient soils can be effective in controlling sheath blight disease. The objective of this study was to investigate the effect of foliar application of potassium silicate fertilizer on grain yield and sheath blight disease control under field conditions. Materials and methods A virulent isolate of R. solani was prepared on a mixture of rice hull and grain and used as an inoculum. This experiment was conducted as factorial with two factors based on randomized complete block design in three replications in Rice Research Institute of Iran (RRII), during 2021 and 2022. The first factor was different concentrations of foliar spraying at five levels including 0 (control), one, two and three kg/ha of potassium silicate fertilizer and one lit/ha of propiconazole fungicide and the second factor was frequency of foliar spraying at two levels including one time (at the beginning of tillering stage) and two times (at the beginning of tillering and booting stages). The measured traits were disease severity, disease incidence and grain yield. Analysis of variance was done using SAS software and comparison of means was done using Tukey’s test at 5% probability level. Research findings These results of the present study showed that the use of potassium silicate fertilizer at the rate of two kg/ha in the field conditions reduced rice leaf sheath blight disease. These results indicated that under the conditions of potassium silicate fertilizer application, the severity of sheath blight disease was 13.00% and 12.47%, and the disease incidence was 14.12% and 13.9% in the first and second years of the experiment, respectively, while with the use of propiconazole fungicide, the disease severity was 11.21% and 10.77% and the disease incidence 10.97% and 10.60% in the first and second years, respectively. Furthermore, the disease severity in the first and second years in control treatment was measured as 15.85% and 16.02% and the disease incidence 20.63% and 20.8%, respectively. Although the effect of potassium silicate fertilizer in reducing the disease development (disease severity and incidence) was lower than the effect of propiconazole fungicide, it had a suitable inhibitory effect in disease development compared to the control treatment. Therefore, in the fields where sensitive cultivars to rice sheath blight disease have already been cultivated or the disease with high severity has been observed and the field is prone to infection with sheat blight disease, the use of potassium silicate fertilizer combined with propiconazole fungicide can be recommended to control the disease. Conclusion The results of this study showed that the use of potassium silicate fertilizer at the rate of two kg/ha once at the tillering stage of rice reduced the development of sheath blight disease. Also, there was no significant difference in reducing the disease severity and incidence between the higher concentration of potassium silicate fertilizer investigated in this experiment (three kg/ha) and the concentration recommended by the manufacturer (two kg/ha), as well as the use of fertilizer between one stage (at the beginning of tillering) and two stages of plant growth (at the beginning of tillering and booting). Therefore, it is suggested to use a lower concentration of potassium silicate fertilizer (two kg/ha) only once at the beginning of tillering stage to reduce rice leaf sheath blight disease. مقدمه: بیماری سوختگی غلاف برگ برنج ناشی از قارچ Rhizoctonia solani Kühn (گروه آناستوموزی AG-1 IA) بیماری مهم برنج از لحاظ اقتصادی در دنیا است که به‌طور چشم‌گیری عملکرد برنج و کیفیت بذر را کاهش می‌دهد. در حال حاضر مهم‌ترین راه مدیریت بیماری سوختگی غلاف برگ برنج، بهره‌گیری از روش‌های زراعی و کاربرد قارچ‌کش‌ها در مزرعه است. از جمله روش‌های زراعی مؤثر در مدیریت این بیماری، مصرف بهینه و مناسب کودهای شیمیایی است. کود سیلیکات پتاسیم یکی از کودهای شیمیایی مؤثر و مفید در کنترل و کاهش بیماری سوختگی غلاف برنج است. مصرف این عنصر به‌ویژه در خاک‌های فقیر یا خاک‌های حاوی مقادیر ناکافی عناصر، می‌تواند در کنترل بیماری سوختگی غلاف مؤثر باشد. هدف از این مطالعه، بررسی تأثیر محلول‌پاشی کود سیلیکات پتاسیم بر کنترل بیماری سوختگی غلاف و عملکرد محصول تحت شرایط مزرعه‌ای بود. مواد و روش‌ها: جدایه بیمارگر Rhizoctonia solani AG-1 IA روی مخلوط پوسته و بذر برنج تکثیر و به‌عنوان مایه تلقیح استفاده شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل با دو فاکتور در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار طی دو سال زراعی 1400 و 1401 در مؤسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) اجرا شد. فاکتور اول، غلظت‌های مختلف محلول‌پاشی در پنج سطح شامل محلول‌پاشی کود سیلیکات پتاسیم به میزان صفر (شاهد)، یک، دو و سه کیلوگرم در هکتار و محلول‌پاشی قارچ‌کش پروپیکونازول به میزان یک لیتر در هکتار و فاکتور دوم، تعداد دفعات محلول‌پاشی در دو سطح شامل یک‌مرحله‌ای (آغاز مرحله پنجه‌زنی) و دومرحله‌ای (آغاز مراحل پنجه‌زنی و آبستنی) بود. صفات اندازه‌گیری شده شامل شدت و میزان وقوع بیماری و عملکرد دانه بود. تجزیه واریانس داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SAS و مقایسه میانگین‌ها با استفاده از آزمون توکی در سطح احتمال پنج درصد انجام شد. یافته‌های تحقیق: نتایج به‌دست آمده از تحقیق حاضر نشان داد که استفاده از کود سیلیکات پتاسیم به میزان دو کیلوگرم در هکتار در مزرعه سبب کاهش بیماری سوختگی غلاف برگ برنج شد. نتایج نشان داد که در شرایط کاربرد کود سیلیکات پتاسیم، شدت بیماری سوختگی غلاف در سال‌های اول و دوم آزمایش به‌ترتیب 13.00 و 12.47 درصد و میزان وقوع بیماری به‌ترتیب 14.12 و 13.90 درصد بود، در حالی‌که با مصرف قارچ‌کش پروپیکونازول، شدت بیماری در سال‌های اول و دوم به‌ترتیب 11.21 و 10.77 درصد و میزان وقوع بیماری به‌ترتیب 10.97 و 10.60 درصد بود. در مقابل در تیمار شاهد، شدت بیماری در سال‌های اول و دوم به‌ترتیب 15.85 و 16.02 درصد و میزان وقوع بیماری به‌ترتیب 20.63 و 20.80 درصد اندازه‌گیری شد. اگرچه تأثیر کود سیلیکات پتاسیم در کاهش توسعه بیماری (شدت و میزان وقوع بیماری) کم‌تر از اثر کاهش‌دهندگی قارچ‌کش پروپیکونازول بود، اما نسبت به تیمار شاهد اثر بازدارندگی مناسب و قابل‌توجهی در توسعه بیماری داشت. به این ترتیب، در زمین‌هایی که در سال قبل، ارقام حساس به بیماری سوختگی غلاف کشت شده و یا بیماری با شدت زیاد مشاهده شده باشد و مزرعه مستعد آلودگی به بیماری سوختگی غلاف برگ برنج باشد، می‌توان استفاده از کود سیلیکات پتاسیم همراه با قارچ‌کش پروپیکونازول را جهت کنترل بیماری توصیه کرد. نتیجه‌گیری: نتایج به‌دست آمده از این مطالعه نشان داد که استفاده از کود سیلیکات پتاسیم به میزان دو کیلوگرم در هکتار در یک مرحله و در زمان آغاز پنجه‌زنی برنج سبب کاهش توسعه بیماری سوختگی غلاف شد. علاوه بر این، تفاوت معنی‌داری در کاهش شدت و وقوع بیماری بین میزان بیش‌تر کود سیلیکات پتاسیم بررسی شده در این آزمایش (سه کیلوگرم در هکتار) با میزان توصیه شده توسط شرکت سازنده (دو کیلوگرم در هکتار) و همچنین استفاده از کود بین یک (آغاز پنجه‌زنی) و دو مرحله از رشد گیاه (آغاز پنجه‌زنی و آبستنی) مشاهده نشد؛ بنابراین، استفاده از غلظت کم‌تر کود سیلیکات پتاسیم (دو کیلوگرم در هکتار) در یک مرحله رشدی (آغاز پنجه‌زنی) به‌منظور کاهش بیماری سوختگی غلاف برگ برنج پیشنهاد می‌شود.

https://cr.guilan.ac.ir/article_7980_c5b0cb408f5e48a115396c3479d12da2.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 14 2 2024 08 22 The effect of planting method on grain yield and quality characteristics of some rice varieties in Guilan province اثر روش کاشت بر عملکرد و ویژگی‌های کیفی دانه برخی از رقم‌های برنج در استان گیلان 139 154 7981 10.22124/cr.2024.27559.1822 FA فرزین پورامیر استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران فاطمه حبیبی استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران بیژن یعقوبی استاد پژوهش، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران Journal Article 2024 05 27 Introduction Transplanting in puddled soil is a common method of rice cultivation in the world, which requires high labor and cost. Therefore, this method is being replaced by direct seeding system in recent years. Although direct seeding system has many advantages, this method may change various aspects of rice plant cultivation. In this experiment, the effect of changing the cultivation method from transplanting to direct seeding on paddy yield and some grain quality characteristics of rice varieties was investigated. Material and methods This experiment was carried out based on split block design with three replications in Rice Research Institute of Iran (RRII), Rasht, Iran, in 2019. The studied factors were cultivation methods in two levels including transplanting and direct seeding, and rice varieties in five levels including local variety, Hashemi, and improved varieties, Kian, Anam, Gilaneh and Shirodi. The measured traits were paddy yield and grain quality characteristics including head rice, broken rice and milled rice percentage, crude and cooked grain length and width, grain elongation rate, amylose content, gelatinization temperature and grain protein content. For data statistical analysis, analysis of variance was performed using SAS software and comparison of means by least significant difference (LSD) test at 5% probability level. Research findings The results showed that the effect of variety and cultivation method on paddy yield was significant, but their interaction was not significant. Comparison of means showed that paddy yield in direct seeding was about 200 kg more than in transplanting method. Shirodi variety with 7820 kg/ha had the highest yield, while there was not significant difference between other vraieties. Milled rice percentage was also more than in direct seeding than the transplanting method, ans the highest milled rice percentage was related to Shirodi variety in direct seeding system (71%), which was not significantly different from Shirodi variety in transplanting system (70%) and Gilaneh variety in direct seeding (70%). The percentage of head rice in direct seeding system (57.06%) was lower than that of transplanting system (65.86%). Among the genotypes, Shirodi and Kian varieties had the highest and lowest head rice percentage with 84.33 and 37.5%, respectively. Amylose content of all studied varieties increased in direct seeding system compared to transplanting cultivation, but this increase was significant in Anam, Gilaneh and Kian varieties, and not-significant in Shirodi and Hashemi varieties. The highest and lowest amylose content with 27.45% and 21.27% were also observed in Shirodi variety in direct seeding and Kian variety in transplanting cultivation, respectively. Changing the cultivation method from transplanting to direct seeding system led to a significant increase in the Alkali spreading value of Gilaneh, Shirodi and Kian varieties, but had no significant effect on the Alkali spreading value of Anam and Hashemi varieties. The highest grain protein content with 11.08% was observed in Anam variety in transplanting cultivation, which was not significantly different from direct seeding system (10.76%). Conclusion The results of this study showed that changing the rice cultivation method from transplanting to direct seeding had a significant effect on paddy yield and grain quality characteristics of the rice varieties, so that paddy yield and milled rice percentage were higher in direct seeding than transplanting, but head rice percentage in direct seeding was lower than transplanting system. One of the most important factors affecting the rice cooking quality is grain amylose percentage. According to the results of the current study, changing the cultivation method from transplanting to direct seeding did not increase the amylose content of Hashemi and Shirodi varieties, which have the largest cultivated area among the local and improved varieties in the northern rice-growing provinces of Iran, respectively. This results can be effective in the acceptance of direct seeding system by paddy farmers. مقدمه: نشاکاری در خاک گل‌خراب شده (پادلینگ) روش رایج کشت برنج در دنیا می‌باشد که نیاز به نیروی کار و هزینه بالایی دارد. از این‌رو، در سال‌های اخیر این روش کاشت در حال جایگزینی با کشت مستقیم است. اگرچه کشت مستقیم دارای مزیت‌های فراوانی است، اما ممکن است برخی از جنبه‌های زراعت برنج را دستخوش تغییر قرار دهد. در این آزمایش اثر تغییر شیوه کشت از نشاکاری به کشت مستقیم بر عملکرد شلتوک و برخی از ویژگی‌های کیفی دانه در تعدادی از رقم‌های برنج مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش‌ها: این تحقیق در سال زراعی 1398 در مؤسسه تحقیقات برنج کشور به‌صورت طرح کرت‌های خرد شده با سه تکرار اجرا شد. عامل‌های مورد مطالعه، روش کشت در دو سطح شامل نشایی و کشت مستقیم و رقم برنج در پنج سطح شامل رقم محلی هاشمی و رقم‌های اصلاح‌شده کیان، آنام، گیلانه و شیرودی بودند. صفات اندازه‌گیری شده، عملکرد شلتوک و ویژگی‌های کیفی دانه شامل درصد برنج سالم و شکسته، راندمان تبدیل، طول و عرض دانه خام و پخته، ضریب ری‌آمدن، میزان آمیلوز، دمای ژلاتینی شدن و مقدار پروتئین دانه بودند. برای تجزیه آماری داده‌ها، تجزیه واریانس با استفاده از نرم‌افزار SAS و مقایسه میانگین‌ها با آزمون حداقل اختلاف معنی‌دار (LSD) در سطح احتمال پنج درصد انجام شد. یافته‌های تحقیق: نتایج نشان داد که اثر رقم و روش کشت بر عملکرد شلتوک معنی‌دار بود، اما برهم‌کنش آن‌ها بر عملکرد شلتوک معنی‌دار نبود. مقایسه میانگین‌ها نشان داد که عملکرد شلتوک در روش کشت مستقیم در حدود 200 کیلوگرم بیش‌تر از کشت نشایی بود. رقم شیرودی با 7820 کیلوگرم در هکتار، بیش‌ترین عملکرد را دارا بود، در حالی‌که بین سایر رقم‌ها اختلاف معنی‌داری از این نظر مشاهده نشد. راندمان تبدیل نیز در کشت مستقیم بیش‌تر از نشایی بود و بیش‌ترین راندمان تبدیل (71 درصد) به رقم شیرودی در کشت مستقیم تعلق داشت که با رقم گیلانه در کشت مستقیم (70 درصد) و شیرودی در کشت نشایی (70 درصد) اختلاف معنی‌داری نداشت. درصد برنج سالم در کشت مستقیم (57.06 درصد) کم‌تر از کشت نشایی (65.86 درصد) بود. در بین رقم‌ها نیز شیرودی و کیان به‌ترتیب با 84.3 و 37.5 درصد دارای بیش‌ترین و کم‌ترین مقدار برنج سالم بودند. میزان آمیلوز دانه در تمامی رقم‌ها در کشت مستقیم در مقایسه با کشت نشایی افزایش یافت، ولی این افزایش در سه رقم آنام، گیلانه و کیان، معنی‌دار و در دو رقم شیرودی و هاشمی غیر معنی‌دار بود. بیش‌ترین و کم‌ترین میزان آمیلوز با 27.45 و 21.27 درصد نیز به‌ترتیب در رقم شیرودی در کشت مستقیم و رقم کیان در کشت نشایی مشاهده شد. تغییر شیوه کشت از نشایی به مستقیم منجر به افزایش معنی‌دار دمای ژلاتینی شدن دانه در سه رقم گیلانه، شیرودی و کیان شد، اما تأثیری بر دمای ژلاتینی شدن رقم‌های آنام و هاشمی نداشت. از نظر میزان پروتئین نیز بیش‌ترین میزان پروتئین دانه با 11.08 درصد در رقم آنام در کشت نشایی مشاهده شد که با کشت مستقیم آن (10.76 درصد) تفاوت معنی‌داری نداشت. نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که تغییر شیوه کشت برنج از نشایی به مستقیم، علاوه بر ویژگی‌های کیفی دانه، بر عملکرد شلتوک رقم‌های مورد مطالعه نیز تأثیر معنی‌داری داشت، به‌طوری که عملکرد شلتوک و راندمان تبدیل در کشت مستقیم بیش‌تر از نشایی، اما درصد برنج سالم در کشت مستقیم کم‌تر از نشایی بود. یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر کیفیت پخت برنج، درصد آمیلوز دانه است. بر اساس نتایج این تحقیق، تغییر شیوه کشت از نشایی به مستقیم، درصد آمیلوز دانه دو رقم ‌هاشمی و شیرودی را که دارای بیش‌ترین سطح زیر کشت به‌ترتیب در بین رقم‌های محلی و اصلاح‌شده در استان‌های برنج‌خیز شمالی کشور هستند، افزایش نداد. این نتایج می‌تواند در پذیرش سیستم کشت مستقیم توسط شالیکاران موثر باشد.

https://cr.guilan.ac.ir/article_7981_246f16ec02a381425791b099a10adde4.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 14 2 2024 09 05 Effect of varying nitrogen fertilizer levels on tissue nitrogen content, leaf area, and biomass of rice (Oryza sativa L. cv Hashemi) اثر مقادیر مختلف کود نیتروژن بر محتوای نیتروژن بافت، سطح برگ و زیست‌توده برنج (Oryza sativa L. cv. Hashemi) 155 168 8029 10.22124/cr.2024.25854.1831 FA صاحبه ولی‌اللهی دانشجوی دکتری، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران محسن زواره دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران 0000-0002-3673-8256 مسعود کاوسی دانشیار، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران اسداله شاه‌بهرامی استاد، گروه مهندسی کامپیوتر، دانشکده فنی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article 2024 08 17 Introduction Optimizing nitrogen fertilizer use is crucial for increasing efficiency and reducing its adverse environmental impacts in rice paddies. However, accurately predicting the timing of nitrogen requirements and effectively managing it in rice cultivation is challenging. Due to low nitrogen use efficiency and the difficulty in precisely forecasting plant needs, only 30-50% of the applied nitrogen is typically absorbed by the crop. Utilizing digital imagery to estimate the nitrogen content in rice leaves can aid farmers in managing fertilization by providing a relatively accurate assessment of the plant's nitrogen status. This approach requires establishing a relationship between the amount of applied nitrogen, the plant's nitrogen content, and the parameters of digital images. Therefore, given the importance of rice cultivation in Guilan and the necessity of optimizing nitrogen use, this study was designed and conducted to investigate the effect of varying nitrogen application rates on nitrogen content, leaf area, and biomass of Hashemi rice in Rasht. Materials and methods This experiment was conducted during the 2016-2017 growing season as a randomized complete block design with three replications at the research farm of the Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, on Hashemi rice. Seven nitrogen levels (0, 30, 45, 60, 75, 90, and 105 kg N/ha from urea) were applied as the experimental treatments. Transplanting occurred on April 30, with three seedlings per hill, spaced 20×20 cm apart, in plots measuring 3×2 meters. Samples were collected at various growth stages to measure plant nitrogen content, leaf area, and dry biomass. The data were analyzed using ANOVA, followed by Duncan's multiple range test for mean comparisons. Research findings The analysis of variance revealed that increasing nitrogen application up to 45 kg/ha did not significantly affect plant nitrogen content compared to the control, while 60 kg/ha resulted in a significant difference compared to both 30 kg/ha and the control. Further increases beyond 60 kg/ha had no significant effect on tissue nitrogen content. The findings also indicated that the highest nitrogen content occurred at the tillering and booting stages, while the lowest was observed at the transplanting time. Nitrogen application also had a significant impact on leaf area, with the largest leaf areas recorded at 90 and 105 kg N/ha, and the smallest in the control, which showed no significant difference from the 30 and 45 kg N/ha treatments. The significant interaction effect of nitrogen application and sampling time on biomass indicated that the highest biomass was observed at 105 kg N/ha during the booting stage. Increasing nitrogen not only increased biomass but also altered the proportion of biomass accumulated at different growth stages relative to total biomass. Conclusion Overall, the findings of this study suggest that the optimal nitrogen rate for enhancing nitrogen content in rice tissues ranges between 45 and 60 kg N/ha. To achieve at least 95% of the maximum tissue nitrogen content, a minimum of 57.64 kg N/ha is required. This level of nitrogen application not only boosts nitrogen content and plant biomass but also plays a crucial role in improving efficiency and reducing nitrogen losses in rice paddies. مقدمه: بهینه‌سازی مصرف کود نیتروژن برای افزایش بهره‌وری و کاهش اثرات نامطلوب زیست‌محیطی آن در شالیزارها، اهمیت زیادی دارد. با این‌حال، پیش‌بینی دقیق زمان نیاز گیاه به نیتروژن و مدیریت مناسب آن در زراعت برنج چالش‌برانگیز است، زیرا به‌دلیل کارایی پایین استفاده از آن و دشواری پیش‌بینی دقیق نیاز گیاه، تنها بین 30 تا 50 درصد از کود نیتروژن مصرفی جذب گیاه می‌شود. استفاده از تصاویر دیجیتال و ارتباط دادن آن‌ها با مقدار نیتروژن برگ برنج، می‌تواند به کشاورزان کمک کند تا بتوانند با برآورد نسبتاً درستی از وضعیت نیتروژن گیاه، میزان کود مصرفی را مدیریت کنند. این کار مستلزم تعیین ارتباط بین مقدار نیتروژن مورد استفاده با محتوای نیتروژن گیاه و پارامترهای تصاویر دیجیتال است. بنابراین، با توجه به اهمیت کشت برنج در استان گیلان و لزوم مصرف بهینه کود نیتروژن، این آزمایش با هدف بررسی اثر تغییرات مقدار نیتروژن مصرفی بر محتوای نیتروژن بافت، سطح برگ و زیست‌توده برنج طراحی و اجرا شد. مواد و روش‌ها: این آزمایش در سال زراعی 96-1395 به‌صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعۀ پژوهشی دانشکدۀ علوم کشاورزی دانشگاه گیلان اجرا شد. هفت مقدار نیتروژن (صفر، 30، 45، 60، 75، 90، 105 کیلو گرم در هکتار نیتروژن خالص از منبع اوره) به‌عنوان تیمارهای آزمایش در نظر گرفته شدند. رقم برنج استفاده شده در این آزمایش رقم محلی هاشمی بود. نشاکاری در 10 اردیبهشت‌ماه در کرت‌هایی به ابعاد 2×3 متر انجام شد و در هر کپه تعداد سه عدد نشا با فاصله 20×20 سانتی‌متر نشا شد. از گیاهان نمونه‌برداری شده در مراحل مختلف رشد، برای اندازه‌گیری میزان نیتروژن موجود در پیکره گیاه، سطح برگ و وزن خشک زیست‌توده استفاده شد. داده‌های به‌دست آمده پس از تجزیه واریانس، با آزمون چند دامنه‌ای دانکن مقایسه شدند. یافته‌های تحقیق: تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد که افزایش مصرف نیتروژن تا 45 کیلوگرم در هکتار تأثیر معنی‌داری بر محتوای نیتروژن بافت بوته‌های برنج در مقایسه با تیمار شاهد آزمایش نداشت، اما استفاده از 60 کیلوگرم نیتروژن در هکتار تفاوت معنی‌داری با کاربرد 30 کیلوگرم نیتروژن و همچنین تیمار شاهد آزمایش داشت. این در حالی بود که افزایش مصرف نیتروژن به بیش از 60 کیلوگرم در هکتار هم تأثیر معنی‌داری بر محتوای نیتروژن بافت‌های برنج نداشت. یافته‌ها همچنین نشان دادند که بیش‌ترین محتوای نیتروژن مربوط به زمان شروع پنجه‌زنی و مرحله آبستنی گیاه و کم‌ترین آن مربوط به زمان نشاکاری بوته‌ها بود. در این آزمایش، نیتروژن مصرفی تأثیر بسیار معنی‌داری بر سطح برگ‌ها داشت، به‌طوری که بیش‌ترین سطح برگ در تیمارهای کودی 90 و 105 کیلوگرم در هکتار نیتروژن و کم‌ترین میزان آن در تیمار شاهد (بدون تفاوت معنی‌دار با تیمارهای 30 و 45 کیلوگرم در هکتار نیتروژن) مشاهده شد. معنی‌دار شدن برهمکنش کود نیتروژن × زمان نمونه‌برداری روی زیست‌توده برنج نشان داد که بیش‌ترین زیست‌توده بوته مربوط به تیمار کاربرد 105 کیلوگرم در هکتار نیتروژن در مرحله آبستنی گیاه به‌دست آمد. نتایج این آزمایش نشان داد که با افزایش مقدار نیتروژن مصرفی نه تنها مقدار زیست‌توده بوته افزایش یافت، بلکه موجب تغییر سهم زیست‌توده انباشته شده در مراحل مختلف نموی نسبت به زیست‌توده کل گیاه هم شد. نتیجه‌گیری: در مجموع یافته‌های این آزمایش نشان داد که میزان بهینه نیتروژن برای افزایش محتوای نیتروژن بافت‌های برنج بین 45 تا 60 کیلوگرم در هکتار است. برای رسیدن به حداقل 95 درصد از بیش‌ترین محتوای نیتروژن در بافت گیاه، دست کم باید 57.64 کیلوگرم نیتروژن در هکتار استفاده شود. این مقدار مصرف نیتروژن نه تنها می‌تواند به افزایش محتوای نیتروژن و زیست‌توده گیاه کمک می‌کند، بلکه همچنین می‌تواند نقش مهمی در بهبود بهره‌وری و کاهش تلفات نیتروژن در شالیزار داشته باشد.

https://cr.guilan.ac.ir/article_8029_14dbb5dfc1e195b7f12fc9059f07c982.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 14 2 2024 08 22 Investigating the effect of various biotic and abiotic inducers on wheat resistance to brown rust disease (Puccinia triticina) بررسی تأثیر چند القاکننده‌ زیستی و غیرزیستی بر مقاومت گندم به بیماری زنگ قهوه‌ای (Puccinia triticina) 169 181 7979 10.22124/cr.2024.27398.1821 FA وهاب حاجی حسینی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه گیاهپزشکی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران ولی‌اله بابایی‌زاد دانشیار، گروه گیاهپزشکی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران شهریار کیا استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران میلاد حبیبی درونکلایی دانش‌آموخته دکتری، گروه گیاهپزشکی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران Journal Article 2024 05 06 Introduction Wheat is one of the most important crop plants that provides food for more than 80% of the world’s population. Wheat leaf or brown rust caused by Puccinia triticina is the most prevalent rust disease in wheat. One of the method of managing plant diseases such as wheat leaf rust is chemical control using fungicides, but this method has environmental risks. Therefore, utilizing beneficial microorganisms and environmentally-friendly chemical compounds is a sustainable strategy in the management of plant diseases. This method enhances plant resistance through induced resistance and reduces the damage caused by diseases. The objective of this study was to compare the effect of several biotic and abiotic inducers on the increase of induced resistance in wheat against leaf rust disease. Materials and methods The sensitive wheat variety, Karim, was used to perform this experiment. The seeds were disinfected with 1% sodium hypochloride and germinated on wet sterile filter paper. Germinated seeds were transferred to plastic pots containing sterile soil and the pots were placed in the greenhouse. The experiment was conducted in a completely randomized design with six treatments and three replications. The treatments were including Trichoderma harzianum (5×105 spores per ml), Pseudomonas fluorescence (with a concentration of 0.7), salicylic acid (with a concentration of 3 mM), potassium phosphite (with a concentration of 1 g/liter), chitosan (with a concentration of 400 ppm) and a positive control as check treatment. The studied treatment were sprayed on wheat seedlings at two-leaf stage. After 24 hours, the seedlings were infected with the disease-causing fungus with a concentration of 106 spores per ml using a fogger. The treated and control plants were sampled to measure the activity of superoxide dismutase, catalase, and peroxidase enzymes at 0, 24, 48 and 72 hours after infection, and to evaluate the disease severity after 15 days. SAS software was used for analysis of variance and comparison of means by Duncan’s test at 5% probability level and Excel software was used to draw two-dimensional graphs. Research findings The results indicated that there was a significant difference in enzymes activity levels between the studied treatments and the control treatment. Potassium phosphite and Pseudomonas fluorescens treatments showed the highest increase in the activity level of superoxide dismutase, catalase and peroxidase enzymes immediately after the inoculation of P. triticina compared to control treatment. Furthermore, the three treatments of P. fluorescens, chitosan and potassium phosphite at 24 and 48 hours and the three treatments of P. fluorescens and T. harzianum and chitosan at 72 hours after the inoculation of P. triticina had the highest increase in activity of superoxide dismutase, catalase and peroxidase enzymes compared to the control treatment. The results showed that there was a significant difference in disease spread in 15 days after the inoculation of P. triticina between the control treatment and other treatments. The disease symptoms in potassium phosphite, P. fluorescens, chitosan, T. harzianum and salicylic acid treatments decreased by 22.38%, 40.29%, 44.77%, 52.23% and 58.20% compared to the control treatment, respectively. Conclusion The results of this study showed that biotic inducers such as T. harzianum fungus and P. fluorescens bacteria and abiotic inducers such as salicylic acid, chitosan and potassium phosphite had a significant effect on the control of wheat leaf rust disease in greenhouse conditions. It seems that a part of the pathogenic process of P. triticina fungus in wheat plants is due to decrease in the levels of catalase, peroxidase, and superoxide dismutase enzymes, which leads to the breaking of inherent resistance in the plant and the appearance of disease symptoms. It can be concluded that biotic and abiotic inducers can increase the level of catalase, peroxidase and superoxide dismutase enzymes in diseased plants, and reduce the number of brown rust leaf spots. Therefore, these inducers may be a suitable alternative for chemical compounds in the future. مقدمه: گندم یکی از مهم‌ترین گیاهان زراعی است که ماده غذایی بیش از 80 درصد از جمعیت جهان را تأمین می‌کند. زنگ برگ یا زنگ قهوه‌ای گندم که توسط Puccinia triticina ایجاد می‌شود، شایع‌ترین بیماری زنگ در گندم است. یکی از روش‌های مدیریت بیماری‌های گیاهی نظیر زنگ برگ گندم، مبارزه شیمیایی با استفاده از قارچ‌کش است، اما این روش مبارزه خطرات زیست‌محیطی به‌همراه دارد. از این‌‌رو، استفاده از ریزجانداران مفید و ترکیبات شیمیایی که سازگار با محیط زیست، یک راه‌کار پایدار در مدیریت بیماری‌های گیاهی است که از طریق ایجاد مقاومت القایی، باعث افزایش مقاومت در گیاه و در نتیجه کاهش خسارت ناشی از بیماری‌ها می‌شود. هدف از این مطالعه، بررسی مقایسه‌ای تأثیر چند القاکننده زیستی و غیر زیستی بر افزایش مقاومت القایی در گندم در برابر بیماری زنگ برگ بود. مواد و روش‌ها: از گندم رقم حساس کریم برای اجرای این آزمایش استفاده شد. بذرهای این رقم، پس از ضد عفونی با هیپوکلرید سدیم یک درصد، روی کاغذ صافی استریل مرطوب، جوانه‌دار و سپس به گلدان‌های پلاستیکی حاوی خاک استریل منتقل و گلدان‌ها در گلخانه قرار داده شدند. آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با شش تیمار Trichoderma harzianum Rifai (با غلظت 105× 5 اسپور در میلی‌لیتر)، Pseudomonas fluorescence (با غلظت 0.7)، سالیسیلیک اسید (با غلظت سه میلی‌مولار)، فسفیت پتاسیم (با غلظت یک گرم بر لیتر)، کیتوزان (با غلظت ppm 400) و کنترل مثبت (شاهد) در سه تکرار انجام شد. تیمارها در مرحله دو برگی روی گیاهچه‌های گندم اسپری شدند و پس از گذشت 24 ساعت، گیاهچه‌ها به قارچ عامل بیماری با غلظت 106 اسپور در میلی‌لیتر با استفاده از مه‌پاش آلوده شدند. نمونه‌برداری از گیاهان برای اندازه‌گیری فعالیت آنزیم‌های سوپر اکسید دیسموتاز، کاتالاز و پراکسیداز در زمان‌های صفر، 24، 48 و 72 ساعت بعد از آلودگی و یاداشت‌برداری برای ارزیابی شدت بیماری پس از 15 روز انجام شد. تجزیه واریانس داده‌ها و مقایسه میانگین‌ها با آزمون دانکن در سطح احتمال پنج درصد با استفاده از نرم‌افزار SAS انجام و نمودار دوبعدی توسط نرم‌افزار Excel رسم شد. یافته‌های تحقیق: نتایج نشان داد که اختلاف معنی‌داری بین تیمارهای مورد مطالعه و تیمار شاهد از نظر فعالیت آنزیمی وجود داشت. دو تیمار فسفیت پتاسیم و P. fluorescens بلافاصله پس از مایه‌زنی قارچ P. triticina، بیش‌ترین افزایش سطح فعالیت آنزیم‌های سوپر اکسید دیسموتاز، کاتالاز و پراکسیداز را نسبت به تیمار شاهد نشان دادند. علاوه بر این، سه تیمار P. fluorescens، کیتوزان و فسفیت پتاسیم در بازه‌های زمانی 24 و 48 ساعت و سه تیمار P. fluorescens، T. harzianum و کیتوزان در بازه زمانی 72 ساعت پس از مایه‌زنی دارای بالاترین سطح افزایش فعالیت آنزیم‌های سوپر اکسید دیسموتاز، کاتالاز و پراکسیداز نسبت به تیمار شاهد بودند. نتایج نشان داد که اختلاف معنی‌داری در میزان گسترش بیماری در 15 روز پس از مایه‌زنی قارچ P. triticina میان تیمار شاهد و سایر تیمارها وجود داشت و میزان علایم بیماری در تیمارهای فسفیت پتاسیم، P. fluorescens، کیتوزان، T. harzianum و سالیسیلیک اسید به‌ترتیب 22.38، 40.29، 44.77، 52.23 و 58.20 درصد نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت. نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که عوامل زیستی نظیر قارچ T. harzianum و باکتری P. fluorescens و عوامل غیرزیستی نظیر سالیسیلیک اسید، کیتوزان و فسفیت پتاسیم، تاثیر معنی‌داری در کنترل بیماری زنگ برگ گندم در شرایط گلخانه داشتند. به‌نظر می‌رسد که بخشی از روند بیماری‌زایی قارچ P. triticina در گیاه گندم به‌دلیل کاهش سطح آنزیم‌های کاتالاز، پراکسیداز و سوپر اکسید دیسموتاز است که منجر به شکست مقاومت ذاتی در گیاه شده و علایم بیماری ظاهر می‌شود. بنابراین، می‌توان نتیجه‌گیری کرد که القاکننده‌های زیستی و غیرزیستی می‌توانند سطح آنزیم‌های کاتالاز، پراکسیداز و سوپر اکسید دیسموتاز را در گیاهان بیمار افزایش و در نتیجه تعداد لکه‌های برگی زنگ قهوه‌ای را کاهش دهند. از این‌رو، ممکن است این القاکننده‌ها در آینده جایگزین مناسبی برای ترکیبات شیمیایی باشند.

https://cr.guilan.ac.ir/article_7979_4e1967477ec26780850b8943afd4d889.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 14 2 2024 08 22 Analysis of genetic diversity of barley (Hordeum vulgare L.) genotypes by microsatellite markers ارزیابی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ‌های جو (Hordeum vulgare L.) با استفاده از نشانگرهای ریزماهواره 183 195 7978 10.22124/cr.2024.26685.1809 FA هما زلقی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه به‌نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران محمد مقدم استاد، گروه به‌نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران سید ابوالقاسم محمدی استاد، گروه به‌نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران بهزاد صادق‌زاده دانشیار پژوهش، موسسه تحقیقات دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران Journal Article 2024 02 05 Introduction Knowledge of the level of genetic diversity and its estimation in plant germplasms is the basis of many breeding programs. Due to high levels of polymorphism, high reproducibility, polyallelic nature, codominant scoring, and high genomic frequency, microsatellite (SSR) markers are used widely in investigating genetic diversity and determining the relationships between genotypes. This research aimed to study the genetic diversity of 40 barley genotypes in terms of SSR markers and to determine the markers with the highest discriminating ability. Materials and methods In this research, the genetic diversity of 39 barley cultivars and one wild barley genotype was investigated in terms of 57 SSR markers, of which 51 polymorphic markers with clear and acceptable amplification were selected for molecular evaluation of the genotypes. The banding pattern of markers was scored as one (presence of the band) and zero (absence of the band) and also, as the codominance state. Then, the efficiency of the markers was evaluated by the polymorphism information content, frequency of common alleles, number of alleles, observed heterozygosity, and gene diversity. In addition, barley genotypes were grouped by cluster analysis with the Minimum Evolution algorithm and the P-Distance coefficient. Research findings Totally, 200 alleles (with an average of 3.92 alleles per locus) were amplified. The average polymorphism information content and gene diversity for these markers were 0.48 and 0.54, respectively. The frequency of common alleles ranged from 0.25 to 0.92 with an average of 0.56, which belonged to the GBMS021 and GBM1275 markers, respectively. Also, the GBMS027 marker had the highest polymorphism information content, expected heterozygosity, and allele number. Cluster analysis assigned the genotypes into three groups. The first group had the highest number of genotypes from the temperate regions (either warm or cold) with spring growth habit. The second group consisted mainly of genotypes from the temperate and cold regions with spring and intermediate growth habits. The third group was mostly a mixture of genotypes from temperate and tropical regions with the intermediate and spring growth habit, and most foreign genotypes were also assigned to this group. However, cluster analysis based on SSR markers couldn’t fully separate the genotypes of different geographical regions, and with different growth habits. Conclusion In general, there was significant genetic diversity among the barley genotypes studied in terms of SSR markers, and the markers GBMS027, GBMS021, GBMS006, GBMS180, GBMS0160, GBM1272, and GBMS002 were identified as markers with the highest discriminating ability due to having the higher amount of polymorphic information content, expected heterozygosity, and allele number. This diversity can be utilized in the barley breeding programs. مقدمه: آگاهی از سطح تنوع ژنتیکی و برآورد آن در ژرم‌پلاسم‌های گیاهی، اساس بسیاری از برنامه‌های به‌نژادی به‌شمار می‌رود. نشانگرهای ریزماهواره (SSR) به‌دلیل تکرارپذیری بالا، ماهیت چندآللی، توارث هم‌بارز و فراوانی ژنومی بالا، کاربرد فراوانی در بررسی تنوع ژنتیکی و تعیین روابط بین ژنوتیپ‌ها دارند. هدف از این تحقیق، مطالعه تنوع ژنتیکی 40 ژنوتیپ جو با استفاده از نشانگرهای ریزماهواره و شناسایی نشانگرهای برخوردار از بیش‌ترین توانایی متمایزکنندگی بود. مواد و روش‌ها: در این تحقیق تنوع ژنتیکی 39 رقم جو زراعی و یک ژنوتیپ جو وحشی با استفاده از 57 نشانگر ریزماهواره بررسی شد که از این تعداد، 51 نشانگر چندشکل و برخوردار از تکثیر واضح و قابل قبول، برای ارزیابی مولکولی ژنوتیپ‌ها انتخاب شدند. امتیازدهی الگوی نواری نشانگرها به‌صورت یک (وجود نوار) و صفر (عدم وجود نوار) و نیز به‌صورت هم‌بارز انجام شد. سپس کارآیی نشانگرها به‌وسیله میزان اطلاعات چندشکلی، فراوانی آلل‌های شایع، تعداد آلل‌ها، هتروزیگوسی مشاهده شده و تنوع ژنی (هتروزیگوسی مورد انتظار) ارزیابی شد. افزون بر این، ژنوتیپ‌های جو با استفاده از روش تجزیه خوشه‌ای بر مبنای الگوریتم Minimum Evolution و ضریب P-distance گروه‌بندی شدند. یافته‌های تحقیق: در مجموع 200 آلل (با میانگین 3.92 آلل به‌ازای هر جایگاه) تکثیر شد. متوسط میزان اطلاعات چندشکلی و تنوع ژنی (هتروزیگوسی مورد انتظار) برای این نشانگرها به‌ترتیب 0.48 و 0.54 بود. فراوانی آلل‌های شایع از 0.25 تا 0.92 با میانگین 0.56 متغیر بود که به‌ترتیب به نشانگرهای GBMS021 و GBM1275 اختصاص داشت. نشانگر GBMS027 نیز از بیش‌ترین میزان اطلاعات چندشکلی، هتروزیگوسی مورد انتظار و تعداد آلل برخوردار بود. تجزیه خوشه‌ای ژنوتیپ‌ها را در سه گروه قرار داد. گروه اول دارای بیش‌ترین تعداد ژنوتیپ‌های مناطق معتدل (اعم از گرم یا سرد) با عادت رشدی بهاره بود. گروه دوم عمدتاً از ژنوتیپ‌های مناطق معتدل و سرد با عادت رشدی بهاره و بینابین تشکیل شد. گروه سوم، بیش‌تر شامل مخلوطی از ژنوتیپ‌های مناطق معتدل و گرمسیر با عادت رشدی بینابین و بهاره بود و بیش‌تر ژنوتیپ‌های خارجی نیز در این گروه واقع شدند. در عین حال، تجزیه خوشه‌ای بر اساس نشانگرهای ریزماهواره قادر به تفکیک کامل ژنوتیپ‌های مناطق جغرافیایی مختلف و با عادت رشدی متفاوت نبود. نتیجه‌گیری: به‌طور کلی تنوع ژنتیکی قابل توجهی بین ژنوتیپ‌های جو مورد مطالعه از نظر نشانگرهای ریزماهواره وجود داشت. نشانگرهای GBMS027، GBMS021، GBMS006، GBMS180، GBMS0160، GBM1272 و GBMS002 به‌علت دارا بودن میزان اطلاعات چندشکلی، هتروزیگوسی مورد انتظار و تعداد آلل بالاتر، به‌عنوان نشانگرهای برخوردار از بیش‌ترین توانایی متمایز کنندگی شناسایی شدند. از تنوع موجود می‌توان در برنامه‌های به‌نژادی جو استفاده کرد.

https://cr.guilan.ac.ir/article_7978_d4a364fcc2a35d7a5c9398c9ca523b26.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 14 2 2024 08 22 Evaluating Funneliformis mosseae symbiosis with barley cultivars under salinity stress conditions ارزیابی قابلیت همزیستی قارچ Funneliformis mosseae با رقم‌های زراعی جو تحت شرایط تنش شوری 197 212 7848 10.22124/cr.2024.27578.1823 FA رقیه عظیم‌خانی دانشجوی دکتری، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران رضا فتوت دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران احسان محسنی‌فرد دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران ناصر علی‌اصغرزاد استاد، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران مریم ندیمی محقق، مرکز تحقیقات زیست شناسی گیاهی، گروه علوم زیستی، دانشگاه مونترال، مونترال، کانادا Journal Article 2024 04 27 Introduction Symbiosis with arbuscular mycorrhizal (AM) fungi often increases the tolerance of host plants against various stresses. Among abiotic stresses, salinity causes considerable loss in crop productivity. Comprehensive study of plant genotypes response to symbiosis with AM fungi and potential role of this relationship in improving the adverse effects of salinity and increasing plant tolerance would be effective in increasing crop yield. The present study aimed to investigate response of commercial barley varieties to mycorrhizal colonization under salinity stress. Materials and methods In this experiment, six commercial barley varieties including Khatam, Golshan, Afzal, Aras, Makoui and Dasht were evaluated at two salinity levels of NaCl (0 and 150 mM) and two symbiosis levels including inoculated and non-inoculated with Funneliformis mosseae. A factorial design in a randomized complete block design with three replications was conducted under greenhouse conditions in Zanjan University, Zanjan, Iran. Five weeks after cultivation, barley plants were harvested and the traits related to fungal structures including total colonization rate, and the frequency of hyphae, arbuscule and vesicle were measured. Also, some physiological traits including shoot fresh weight, leaf relative water content (RWC), shoot Na+ concentration, shoot K+ concentration, and Na+/K+ ratio were measured. Research findings The results of this experiment showed that there was a significant variation between barley varieties in terms of colonization rate and hyphae, arbuscule and vesicle frequencies of AM fungus. Also, salinity stress reduced the colonization rate, and hyphae and arbuscule frequencies of the fungus, but increased the vesicle frequency, which this reduction was more considerable in salt-tolerant varieties, Khatam and Afzal, especially in Afzal. The increase in vesicle frequency was also significant only in Makoui, Aras and Dasht varieties. The results showed that salinity stress reduced shoot fresh weight and leaf relative water content, and increased Na+ concentration and Na+/K+ ratio in all barley varieties, but these changes in Makoui, Aras and Dasht varieties especially in Aras were more than other varieties. On the other hand, colonized plants exhibit lower shoot fresh weight and leaf RWC compared to non-colonized ones. However, symbiosis enhanced leaf RWC in Khatam and Golshan varieties under non-stress conditions. Conclusion The results of this study showed that there was a significant difference between barley commercial varieties in terms of response to symbiosis with mycorrhizal fungus and response to salinity stress. Although the reduction of colonization rate may help barley plants to prevent the consumption of carbohydrate resources, the expected results of symbiosis in terms of improving barley plant growth or reducing the adverse effects of salinity stress on the plant was not observed in the present study. This indicates the complexity of the symbiotic relationship between plant and fungus, and environmental conditions especially stress conditions can increase this complexity. مقدمه: همزیستی با قارچ میکوریزا آربسکولار (Arbuscular mycorrhizal Fungi) اغلب سبب افزایش تحمل گیاهان در مقابله با تنش‌های مختلف می‌شود. در بین تنش‌های غیرزنده، شوری سبب کاهش قابل توجه در میزان تولید محصول می‌شود. مطالعه واکنش ژنوتیپ‌های مختلف گیاهان به همزیستی با قارچ‌های میکوریزا آربسکولار و پتانسیل استفاده از این رابطه در بهبود تأثیرات نامطلوب شوری و افزایش تحمل گیاهان، در افزایش عمکلرد گیاهی مفید خواهد بود. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر قارچ میکوریزا آربسکولار بر پاسخ چند رقم تجاری جو تحت شرایط تنش شوری صورت گرفت. مواد و روش‌ها: در این آزمایش، شش رقم تجاری جو شامل خاتم، گلشن، افضل، ماکویی، ارس و دشت در دو سطح شوری NaCl شامل صفر و 150 میلی‌مولار و دو سطح همزیستی شامل تلقیح و عدم تلقیح با Funneliformis mosseae مورد بررسی قرارگرفت. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه زنجان اجرا شد. پنج هفته پس از کشت، گیاهان برداشت شده و صفات مرتبط با ساختارهای قارچ میکوریزا شامل میزان کلونیزاسیون کل و فراوانی هیف، آربسکول و وزیکول قارچ اندازه‌گیری شدند. همچنین، برخی از صفات فیزیولوژیک رقم‌های جو شامل وزن تر اندام هوایی، محتوای نسبی آب برگ، غلظت +Na، غلظت +K و نسبت +Na+/K اندام هوایی مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌های تحقیق: نتایج این آزمایش نشان داد که بین رقم‌های جو از نظر میزان کلونیزاسیون و فراوانی هیف، آربسکول و وزیکول قارچ تنوع معنی‌داری وجود داشت. از‌ طرف دیگر تنش شوری، میزان کلونیزاسیون و فراوانی هیف و آربکسول قارچ را کاهش داد، اما فراوانی وزیکول قارچ افزایش یافت، که میزان کاهش در رقم‌های متحمل خاتم و افضل و به‌ویژه در رقم افضل، قابل توجه بود. افزایش فراوانی وزیکول نیز فقط در رقم‌های ماکویی، ارس و دشت معنی‌دار بود. نتایج نشان داد که تحت تاثیر تنش شوری، وزن تر اندام هوایی و محتوای نسبی آب برگ، کاهش و غلظت +Na و نسبت +Na+/K اندام هوایی در تمامی رقم‌های جو افزایش یافت، اما میزان تغییرات این صفات در رقم‌های ماکویی، ارس و دشت و به‌ویژه در رقم ارس بیش‌تر از سایر رقم‌ها بود. علاوه بر این، وزن تر و محتوای نسبی آب برگ در گیاهان کلونیزه شده با قارچ میکوریزا کم‌تر از گیاهان کلونیزه نشده بود، با این‌حال، همزیستی قارچ سبب افزایش محتوای نسبی آب برگ رقم‌های خاتم و گلشن در شرایط بدون تنش شوری شد. نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که تفاوت معنی‌داری بین رقم‌های تجاری جو از لحاظ پاسخ به همزیستی با قارچ میکوریزا و واکنش به تنش شوری وجود داشت. با آنکه کاهش کلونیزاسیون ممکن است به گیاه در جلوگیری از مصرف منابع کربوهیدرات کمک کند، اما در مطالعه‌ حاضر، نتیجه مورد انتظار از همزیستی از نظر بهبود رشد گیاه جو و یا تعدیل آثار نامطلوب شوری بر گیاه مشاهده نشد. این امر نشان‌دهنده پیچیدگی رابطه همزیستی بین گیاه و قارچ است و شرایط محیطی و به‌ویژه شرایط تنش می‌تواند‌ این پیچیدگی را بیش‌تر کند.

https://cr.guilan.ac.ir/article_7848_4d3eecf929124d0f94b84686748d9bc8.pdf