دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 15 4 2026 01 21 Evaluation of factors affecting rice prices in the world ارزیابی عوامل اثرگذار بر قیمت برنج در جهان 331 351 9166 10.22124/cr.2025.31019.1869 FA مریم حسینی چالشتری دانشیار پژوهش، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات برنج کشور، رشت، ایران افسانه برنجکار گورابی دانش‌آموخته دکتری، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران Journal Article 2025 06 28 Introduction Rice is a valuable food commodity in the world, most of which is produced and consumed in Asian countries, plays an important role in providing the required calories compared to other foods especially for Asian people. The importance of rice and its nutritional role in the world have made it a special place in the food security of consumer countries as a food supplier. This valuable cereal grain has experienced significant price fluctuations over the past years due to various factors, which has limited its availability to consumers, especially in poor countries. Since the strategic rice reserves in the world are limited, fluctuations and increases in rice prices are important. Therefore, governments, research and study centers, and rice producers should pay special attention to the trend of rice price changes. The objective of this review-analytical article was to evaluate the factors affecting the fluctuations in rice prices in the world in different periods from 1970 to 2025, as well as to study the trend of rice prices changes in the years when rice experienced the highest prices in the world. Research findings The results of this study showed that the highest rice prices were recorded during the crisis years of 2008, 2013, 2021, 2023 and 2024, the reasons of which can be considered a result of a combination of natural factors and social activities. On the one hand, climate hazards such as successive droughts (in 2006 and 2007), destructive storms (in 2007, and hurricane narcissus in 2013), abnormal cold (in 2008), and the El Niño phenomenon (in 2023 and 2024) were directly associated with a decrease in rice yields and supplies in key producing countries. On the other hand, several human and economic factors also played a role in exacerbating this crisis, including the increase in the prices of vital inputs such as oil, fertilizers and pesticides at critical times (2008 and 2021), geopolitical tensions such as the Russia-Ukraine war, and disruptions caused by the Covid-19 pandemic in the global supply chain. Meanwhile, the political reaction of some major producers, especially the imposition of export restrictions by India, the world’s largest rice exporter, as an aggravating factor, had a direct impact on the global market. In addition, the gradual impact of long-term structural factors such as the shift in consumption patterns towards protein has also added to the complexity of the demand equation. Therefore, it was the results of these multiple drivers that ultimately led to a reduction in global reserves and supply constraints, and consequently an increase in rice prices during these specific periods. Among the mentioned years, 2008 was the point of the price crisis in cereals, especially rice. Although rice prices have also increased after that, 2008 can be considered as the critical point of rice prices, which has experienced a price jump. Conclusion Rice price have greatly fluctuated since 1970 and it’s trend have been upward. Drought, storms, floods, COVID-19, the Russia-Ukraine war, export bans, rising fuel prices, the dollar’s depreciation against the euro, and changes in the diets of developing countries and a greater preference for protein over grains can be identified as the most important natural, social, and economic factors affecting the reduction in rice yields and supply, and the increase in rice prices. Therefore, rice-importing countries, including Iran, should have appropriate and comprehensive planning to increase local rice production and reduce imports on the agenda. مقدمه: برنج به‌عنوان یک کالای غذایی ارزش‌مند در دنیا که عمده تولید و مصرف آن مربوط به کشورهای آسیایی است، سهم مهمی در تأمین کالری مورد نیاز مردم در مقایسه با سایر مواد غذایی به‌ویژه در آسیا دارد. اهمیت برنج و نقش تغذیه‌ای آن در دنیا سبب شده است تا به‌عنوان تأمین کننده غذا، جایگاه ویژه‌ای در امنیت غذایی کشورهای مصرف کننده داشته باشد. این غله ارزش‌مند تحت تاثیر عوامل مختلف، با نوسانات قیمتی زیادی طی سال‌های گذشته مواجه شده است، به‌طوری که دسترسی آن را برای مصرف‌کنندگان به‌ویژه در کشورهای فقیر محدود کرده است. با توجه به این‌که ذخایر استراتژیک برنج در دنیا محدود می‌باشد، از این‌رو نوسانات و افزایش قیمت آن مهم است. بنابراین، دولت‌ها، مراکز تحقیقاتی و مطالعاتی و تولیدکنندگان برنج باید توجه ویژه‌ای به روند تغییرات قیمت برنج داشته باشند. هدف از این مقاله که به‌صورت مروری- تحلیلی ارائه شده است، ارزیابی عوامل موثر بر نوسانات قیمت برنج در دنیا در دوره‌های مختلف طی سال‌های 1990 تا 2025 و نیز بررسی چگونگی روند تغییرات قیمت برنج در سال‌هایی بوده است که برنج بالاترین قیمت را در دنیا تجربه کرده است. یافته‌های تحقیق: نتایج این مطالعه نشان داد که برنج بالاترین قیمت خود را طی سال‌های بحرانی 2008، 2013، 2021، 2023 و 2024 تجربه کرده است که دلایل آن را می‌توان برآیندی از ترکیب عوامل طبیعی و فعالیت‌های اجتماعی قلمداد کرد. از یک‌سو، مخاطرات اقلیمی مانند خشک‌سالی‌های پیاپی (در سال‌های 2006 و 2007)، طوفان‌های مخرب (در سال 2007 و طوفان نارسیس در 2013)، سرمای غیرمتعارف (در سال 2008) و پدیده ال نینو (در سال‌های 2023 و 2024)، به‌طور مستقیم با کاهش عملکرد و عرضه برنج در کشورهای تولیدکننده کلیدی همراه بود و از سوی دیگر، عوامل انسانی و اقتصادی متعددی نیز در تشدید این بحران نقش‌آفرینی کردند که از جمله می‌توان به افزایش قیمت نهاده‌های حیاتی مانند نفت، کود و آفت‌کش‌ها در مقاطع حساس (سال‌های 2008 و 2021)، تنش‌های ژئوپلیتیک (Geopolitical tensions) نظیر جنگ روسیه و اوکراین، و اختلالات ناشی از همه‌گیری کووید-۱۹ در زنجیره تأمین جهانی اشاره کرد. در این میان، واکنش سیاسی برخی تولیدکنندگان بزرگ، به‌ویژه اعمال محدودیت‌های صادراتی از سوی هند که بزرگ‌ترین صادرکننده برنج دنیا است، به‌عنوان یک عامل تشدیدکننده، ضربه مستقیمی بر بازار جهانی وارد کرد. علاوه بر این، تأثیر تدریجی عوامل ساختاری بلندمدت نظیر تغییر الگوی مصرف به‌سمت پروتئین نیز بر پیچیدگی معادله تقاضا افزوده است. بنابراین، برآیند این محرک‌های چندگانه بود که در نهایت منجر به کاهش ذخایر جهانی و محدودیت عرضه و در نتیجه افزایش قیمت برنج در این بازه‌های زمانی مشخص شد. در بین سال‌های ذکر شده، سال 2008 نقطه بحران قیمت در غلات به‌ویژه برنج بود که بالاترین قیمت را نسبت به سال‌های قبل از خود ثبت کرده است. اگرچه قیمت برنج پس از آن نیز رشدی صعودی داشته است، اما سال 2008 را می‌توان به‌عنوان نقطه بحرانی برای قیمت برنج در نظر گرفت که یک جهش قیمتی را تجربه کرده است. نتیجه‌گیری: قیمت برنج از سال1990 تا کنون نوسان‌های بسیار زیادی داشته و روند آن صعودی بوده است. خشک‌سالی، طوفان، سیل، بیماری کووید-19، جنگ روسیه و اوکراین، ممنوعیت صادرات، افزایش قیمت سوخت، کاهش قیمت دلار در برابر یورو و تغییرات رژیم غذایی کشورهای در حال توسعه و تمایل بیش‌تر به مصرف پروتئین نسبت به غلات را می‌توان به‌عنوان مهم‌ترین عوامل طبیعی، اجتماعی و اقتصادی اثرگذار بر کاهش عملکرد و عرضه برنج و افزایش قیمت آن معرفی کرد. بنابراین، کشورهای واردکننده برنج از جمله ایران، بایستی برنامه‌ریزی مناسب و جامعی برای افزایش تولید برنج داخلی و کاهش واردات را در دستور کار داشته باشند.

https://cr.guilan.ac.ir/article_9166_faf855dc42a0237ec5c9cd9fe4b823c2.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 15 4 2026 01 21 Responses of morphological, phenological and yield traits of wheat cultivars and early maturing near-isogenic lines to irrigation cut-off at reproductive growth stages بررسی واکنش صفات مورفولوژیک، فنولوژیک و عملکردی رقم‌ها و لاین‌های ایزوژن نزدیک زودرس گندم نان به قطع آبیاری در مراحل رشد زایشی 353 371 9266 10.22124/cr.2025.31509.1878 FA مژده جلیلی‌فر دانشجوی دکتری، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران افراسیاب راهنما استاد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران روح‌اله عبدالشاهی دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران Journal Article 2025 08 26 Introduction In arid and semi-arid regions, drought stress particularly during the reproductive and late-season stages, often accompanied by high temperatures substantially reduces wheat yield. The use of early-maturing cultivars with shortened growth cycles, which complete development prior to the onset of stress, represents an effective strategy to mitigate these adverse effects. Evaluating the response of these cultivars to irrigation cutt-off during reproductive stages facilitates the identification of drought-tolerant genotypes. This study aimed to investigate the effects of drought stress on morphological, phenological, and functional traits of early-maturing near-isogenic wheat lines subjected to irrigation cutt-off during reproductive growth. Materials and methods The experiment was carried out in split-plot based on a randomized complete block design with three replications at the research field of Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Khuzestan province, Iran, in 2024-2025 growing season. Irrigation treatments at three levels, including full irrigation (control), irrigation cut-off from the beginning of flowering to early dough stage (code 61-83 in BBCH scale) and irrigation cut-off from early dough stage to full grain maturity (code 83-92 in BBCH scale) was considered as main factor, and five bread wheat cultivars and near-isogenic lines, including Roshan, Mahdavi, Roshan’s near-isogenic line, Mahdavi’s near-isogenic line and Mehregan cultivar (control) as sub-factor. The measured traits included phenological traits (number of days to heading and days to maturity), morphological traits (plant height and peduncle length), yield components (spike weight, number of grains per main spike, spike weight and 1000-grain weight), as well as biological yield and harvest index which were measured at full maturity. To group the studied genotypes and traits, cluster analysis method was used and the respective dendrogram was drawn as a heat map using R-studio ver. 2023 software. Data analysis of variance was conducted using SAS ver. 9.1 software and comparison of means was performed using Duncan’s multiple range test at 5% probability level. Research findings The results of this study indicated that there was a significant difference between cultivars and near-isogenic lines for most of the evaluated traits. Irrigation cut-off at different growth stages significantly reduced the number and weight of grains per spike, 1000-grain weight, and days to maturity, ultimately leading to decreased grain yield across all cultivars and near-isogenic lines. However, greater reductions were obsberved in the cultivars compared with their corresponding near-isogenic lines. Under irrigation cut-off applied at the flowering stage, the grain yield of Roshan and it’s near-isogenic line, Mahdavi and it’s near-isogenic line, and Mehregan decreased by 33%, 38%, 29%, 29% and 20%, respectively, compared with full irrigation treatment. Corresponding reductions under irrigation cut-off treatment at the grain-filling stage were 12%, 15%, 15%, 15% and 8%, respectively. Grain yield in the Mahdavi cultivar and it’s near-isogenic line, as well as in Mehregan cultivar, was significantly higher than that of the Roshan cultivar and it’s near-isogenic line under all irrigation cut-off treatments. Across all irrigation cut-off treatments, the number of days from seed sowing to maturity in near-isogenic lines of Roshan and Mahdavi was 10 to 15 days fewer than their parental cultivars. This earliness likely contributed to reduced exposure to drought stress during critical reproductive stages, enhancing yield stability. Furthermore, irrigation cut-off during reproductive growth stages further truncated the reproductive cycle of both cultivars and near-isogenic lines by approximately three to five days compared with the full irrigation treatment. Conclusion Overall, the findings of this study showed that the the near-isogenic lines outperformed their parent cultivars in terms of yield and other agronomic traits. The near-isogenic line of Mahdavi, by employing an earliness strategy and shortening the time to flowering and maturity, achieved the highest grain yield under both full irrigation and cut-off irrigation treatments. Therefore, similar to the Mehregan cultivar, it is recommended for cultivation under mild water stress conditions in the Khuzestan region. مقدمه: در مناطق خشک و نیمه‌خشک، تنش خشکی به‌ویژه در مراحل رشد زایشی و انتهای فصل، با دمای بالا همراه است و در نتیجه موجب کاهش قابل توجه عملکرد گندم می‌شود. استفاده از رقم‌های زودرس با چرخۀ رشد کوتاه‌تر که قادر باشند قبل از مواجهه با تنش‌های خشکی و دمای بالا، دوره رشد خود را کامل کنند و به مرحلۀ رسیدگی و برداشت برسند، یکی از راه‌کارهای مؤثر برای کاهش اثرات نامطلوب این تنش‌ها است. بررسی واکنش این رقم‌ها به قطع آبیاری در مراحل رشد زایشی، می‌تواند به انتخاب ژنوتیپ‌های متحمل کمک کند. هدف از اجرای این آزمایش، بررسی واکنش صفات مورفولوژیک، فنولوژیک و عملکردی لاین‌های ایزوژن نزدیک زودرس گندم به تنش خشکی ناشی از قطع آبیاری در مراحل رشد زایشی بود. مواد و روش‌ها: این آزمایش به‌صورت مزرعه‌ای در قالب کرت‌های خردشده بر مبنای طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1404- 1403 در دانشگاه شهید چمران اهواز (خوزستان) اجرا شد. آبیاری در سه سطح، شامل آبیاری کامل (شاهد)، قطع آبیاری از مرحلۀ شروع گلدهی تا اوایل خمیری‌شدن (مرحلة 61 تا 83 بر اساس مقیاس BBCH) و قطع آبیاری از اوایل خمیری‌شدن تا رسیدگی کامل دانه (مرحلة 83 تا 92 بر اساس مقیاس BBCH) به‌عنوان عامل اصلی و پنج رقم و لاین ایزوژن نزدیک گندم نان، شامل رقم روشن، رقم مهدوی، لاین ایزوژن روشن، لاین ایزوژن مهدوی و رقم مهرگان (به‌عنوان رقم شاهد منطقه) به‌عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شد. صفات اندازه‌گیری شده شامل صفات فنولوژیک (تعداد روز از کاشت تا سنبله‌دهی و رسیدگی کامل)، صفات مورفولوژیک (ارتفاع بوته و طول پدانکل)، اجزای عملکرد (وزن سنبله، تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه)، عملکرد زیست‌توده و شاخص برداشت بودند که در زمان رسیدگی کامل اندازه‌گیری شدند. به‌منظور گروه‌بندی ژنوتیپ‌ها و صفات مورد مطالعه، از روش تجزیه خوشه‌ استفاده شد و دندروگرام مربوطه به‌صورت نقشه حرارتی با استفاده از نرم‌افزار R-studio version 2023 رسم شد. تجزیه واریانس داده‌ها نیز با استفاده از نرم‌افزار SAS نسخۀ 9.1 و مقایسه میانگین‌ها با آزمون دانکن در سطح احتمال پنج درصد انجام شد. یافته‌های تحقیق: نتایج این پژوهش نشان داد که بین رقم‌ها و لاین‌های ایزوژن از نظر صفات مورد مطالعه تفاوت آماری معنی‌داری وجود داشت. قطع آبیاری در مراحل رشد زایشی، از طریق کاهش معنی‌دار تعداد دانه در سنبله، وزن دانه در سنبله، وزن هزار دانه و روز تا رسیدگی، سبب کاهش عملکرد دانه در تمامی رقم‌ها و لاین‌های ایزوژن شد، اما مقدار کاهش در رقم‌ها بیش‌تر از لاین‌های ایزوژن مربوطه بود. در تیمار قطع آبیاری در مرحلۀ گلدهی، عملکرد دانه در رقم روشن، لاین ایزوژن روشن، رقم مهدوی، لاین ایزوژن مهدوی و رقم مهرگان به‌ترتیب به‌میزان 33، 38، 29، 29 و 20 درصد در مقایسه با تیمار آبیاری کامل کاهش یافت. مقادیر کاهش برای تیمار قطع آبیاری در مرحلۀ پرشدن دانه به‌ترتیب برابر با 12، 15، 15، 15 و 8 درصد بود. عملکرد دانه در رقم و لاین ایزوژن مهدوی و همچنین رقم مهرگان در تمامی تیمارهای قطع آبیاری به‌مراتب بیش‌تر از رقم روشن و لاین ایزوژن آن بود. در تمامی تیمارهای قطع آبیاری، تعداد روز از کاشت تا رسیدگی در لاین‌های ایزوژن روشن و مهدوی 10 تا 15 روز کم‌تر از رقم‌های مادری آن‌ها بود. زودرسی این لاین‌های ایزوژن به‌عنوان یکی از عوامل مؤثر در کاهش آثار تنش خشکی در مراحل حساس گلدهی و پر شدن دانه و پایداری و حفظ عملکرد بالاتر آن‌ها بود. تیمارهای قطع آبیاری در مراحل رشد زایشی، دوره رشد زایشی رقم‌ها و لاین‌های ایزوژن را سه تا پنج روز در مقایسه با تیمار آبیاری کامل کوتاه‌تر کرد. نتیجه‌گیری: به‌طور کلی، نتایج این پژوهش نشان داد که لاین‌های ایزوژن مورد بررسی از نظر عملکرد و سایر صفات زراعی نسبت به رقم‌های مادری خود برتری داشتند. لاین ایزوژن مهدوی با بهره‌گیری از راهبرد زودرسی و کاهش تعداد روز تا رسیدگی در تمامی تیمارهای قطع آبیاری، بیش‌ترین عملکرد دانه را تولید کرد و همانند رقم مهرگان برای کشت در شرایط تنش کم‌آبی در منطقة خوزستان توصیه می‌شود.

https://cr.guilan.ac.ir/article_9266_b396ad7a256ad5fce8ef068ea080b221.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 15 4 2026 01 21 Investigating the yield gap and it's influencing factors in irrigated wheat fields of Azna county, Lorestan province, Iran, using comparative performance analysis (CPA) بررسی خلأ عملکرد و عوامل مؤثر بر آن در گندم‌زارهای آبی شهرستان ازنا، استان لرستان، ایران، با استفاده از روش تحلیل مقایسه کارکرد (CPA) 373 387 9427 10.22124/cr.2026.31499.1877 FA حسین پورهادیان استادیار، گروه کشاورزی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران Journal Article 2025 08 25 Introduction Wheat is one of the most important plant affecting human life due to various application. This plant is planted and harvested almost year-round across the globe due to high adaptability to various environmental conditions. Diverse management practices of farmers is caused the potential of the agricultural lands are often not optimally utilized, resulting in low yields per unit area. This issue is a significant problem in wheat fields that needs to be examined through field methods. The comparative performance analysis (CPA) method effectively estimates yield differences based on the potential of the land and the yield resulting from farmer’s management. This study was planned and implemented to investigate the yield gap and its contributing factors in the irrigated wheat fields of Azna county, Lorestan province, Iran, using the CPA method. Materials and methods In this study, data from 74 irrigated wheat farms in Azna county were used to estimate the yield gap and its contributing factors through the CPA method. The data from the wheat fields were collected using a questionnaire including farm characteristics (rural area, farmer experience and literacy, field area and rotation), planting operations (planting date, plowing, subsoiler, cultivator and trowel, disk and its number, planting method, fungicide, variety, seed quantity, amount, type, method and time of spreading nitrogen, phosphorus and potash fertilizers, amount and type of livestock manure), maintenance operations (type, irrigation frequency, irrigation in autumn and its number, first irrigation in spring, amount, time and method of top-dress nitrogen fertilizer, pest and weed control), and harvesting operations ((harvest date and length of wheat growth period). Topographic (aspect, slope and elevation of wheat fields) and soil information (organic matter, pH, available phosphorus and potassium, total nitrogen and soil texture) for each wheat field were also obtained from the GIS-prepared layers based on their geographical locations. To determine the yield model (output), the relationship between all measured variables and yield was examined using stepwise regression analysis with SAS software. Finally, using the derived production equation, the yield gap and its contributing factors, along with the share of each, were identified. Research findings The results of this study showed that the minimum and maximum observed yield of wheat fields were 2500 and 8500 kg.ha-1, respectively, with the average of 5943 kg.ha-1. Also, the average, minimum and maximum yield estimated by the model were 5906.62, 3248.22 and 11289.24 kg.ha-1, respectively, and the total yield gap was 5382.62 kg.ha-1. The correlation coefficient between the estimated yield and the actual yield of farmers was 0.81, and the residual root mean square (RMSE) and the coefficient of variation (CV) of the model were obtained 842.71 kg.ha-1 and 14.27%, respectively. The analysis of the factors contributing to the yield gap indicated the role of six variables, including low organic matter content in the soil (26.8%), lack of row planting (3.60%), low seed usage (10.96%), reduced number of irrigations in the fall (18.88%), reduced amounts of nitrogen applied as Top-dressing fertilizer (17.28%), and untimely harvesting (22.43%) in creating the yield gap in the irrigated wheat fields in Azna county. Conclusion This study confirms the acceptable capability of the CPA method in estimating the yield gap and the factors affecting it in the wheat fields of Azna County. The results showed that with timely, targeted, and intelligent management, the yield gap can be reduced by approximately 48%, thereby significantly increasing wheat production. Implementing appropriate crop rotation, managing wheat and other crop residues, using animal manure, promoting the use of row planters and providing them to farmers, managing seedbed preparation, selecting suitable varieties, and strongly recommending fall irrigation, soil testing to determine appropriate nitrogen fertilizer levels, and distributing it according to the growth stages of wheat, along with precise planning to avoid overlap in spring crop cultivation with wheat harvesting and timely entry of harvesting machinery into wheat fields are recommended to reduce the yield gap based on the influencing factors. مقدمه: گندم به‌دلیل کاربردهای متعدد یکی از مهم‌ترین گیاهان مؤثر در زندگی بشر است. این گیاه با توجه به سازگاری بالا با شرایط محیطی مختلف، تقریباً در تمام ایام سال در سراسر جهان کشت و برداشت می‌شود. مدیریت متنوع کشاورزان در اراضی زراعی موجب شده است که معمولاً از توانایی بالقوه اراضی استفاده بهینه نشود و از این‌رو معمولاً عملکرد گیاه در واحد سطح پایین است. این موضوع در گندم‌زارها مشکل بسیار مهمی است که بایستی با شیوه میدانی مورد بررسی قرار گیرد. روش تحلیل مقایسه عملکرد (CPA) توانایی لازم در برآورد اختلاف عملکرد بر اساس توانایی بالقوه اراضی و عملکرد ناشی از مدیریت کشاورزان را دارد. این مطالعه به‌منظور بررسی خلأ عملکرد و عوامل ایجادکننده آن در گندم‌زارهای آبی شهرستان ازنای استان لرستان با استفاده از روش CPA برنامه‌ریزی و اجرا شد. مواد روش‌ها: در این پژوهش از اطلاعات 74 مزرعه گندم‌زار آبی شهرستان ازنا جهت برآورد خلأ عملکرد و عوامل ایجادکننده آن به‌روش CPA استفاده شد. اطلاعات گندم‌زارها به‌کمک پرسش‌نامه، شامل مشخصات مزرعه (دهستان، تجربه و سواد کشاورز، مساحت مزرعه و تناوب)، عملیات کاشت (تاریخ کاشت، شخم، زیرشکن، کولتیواتور و ماله، دیسک و تعداد آن، شیوه کاشت، قارچ‌کش، رقم، مقدار بذر، نوع، شیوه و زمان پخش کود نیتروژن، فسفر و پتاسیم، مقدار و نوع کود دامی)، عملیات داشت (نوع آبیاری، دفعات آبیاری، آبیاری در پاییز و تعداد آن، اولین آبیاری در بهار، مقدار و زمان و شیوه پخش کود سرک نیتروژن، کنترل آفات و علف‌های هرز) و عملیات برداشت (تاریخ برداشت و طول دوره رشد گندم) جمع‌آوری شد. همچنین، اطلاعات توپوگرافی (جهت شیب، شیب و ارتفاع گندم‌زارها از سطح دریا) و اطلاعات خاک (مواد آلی، pH، فسفر و پتاسیم در دسترس، نیتروژن کل و بافت خاک) هر گندم‌زار نیز از لایه‌های تهیه شده به‌کمک GIS بر اساس موقعیت مکانی فراهم شد. برای تعیین مدل عملکرد (تولید)، رابطه بین تمامی متغیرهای اندازه‌گیری شده و عملکرد با روش رگرسیون گام‌به‌گام به‌کمک نرم‌افزار 9.3 SAS مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت با استفاده از معادله تولید به‌دست‌آمده، خلأ عملکرد و عوامل ایجادکننده و سهم هر یک از آن‌ها مشخص شدند. یافته‌های تحقیق: نتایج این مطالعه نشان داد که حداقل و حداکثر عملکرد مشاهده شده گندم‌زارها به‌ترتیب 2500 و 8500 کیلوگرم در هکتار با میانگین 5943 کیلوگرم در هکتار بود. میانگین، حداقل و حداکثر عملکرد برآورد شده توسط مدل نیز به‌ترتیب 5906.62، 3248.22 و 11289.24 کیلوگرم در هکتار و میزان کل خلأ عملکرد 5382.62 کیلوگرم در هکتار به‌دست آمد. ضریب همبستگی بین عملکرد تخمین ‌زده شده و عملکرد واقعی کشاورزان 0.81 و مجذور میانگین مربعات باقیمانده (RMSE) و ضریب تغییرات (CV) مدل به‌ترتیب 842.71 کیلوگرم در هکتار و 14.27 درصد به‌دست آمد. تحلیل عوامل ایجادکننده خلأ عملکرد نشان داد که شش عامل، شامل پایین بودن مقدار ماده آلی خاک (26.8 درصد)، عدم استفاده از ردیف‌کار (3.60 درصد)، مصرف کم مقدار بذر (10.96 درصد)، کاهش تعداد آبیاری در پاییز (18.88 درصد)، کاهش مقدار نیتروژن خالص سرک (17.28 درصد) و عدم برداشت به‌موقع محصول (22.43 درصد)، در ایجاد خلأ عملکرد در گندم‌زارهای آبی شهرستان ازنا نقش داشتند. نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه، توانایی قابل قبول روش CPA را در برآورد خلأ عملکرد و عوامل مؤثر بر آن در گندم‌زارهای شهرستان ازنا تأیید کرد و نشان داد که با اعمال مدیریت به‌موقع، هدف‌مند و هوشمندانه می‌توان خلأ عملکرد را به‌میزان حدود 48 درصد کاهش داد و به ‌این طریق افزایش چشم‌گیری در تولید گندم فراهم کرد. اجرای تناوب مناسب، مدیریت بقایای گندم و سایر محصولات، مصرف کود دامی، ترویج استفاده از ردیف‌کار و فراهم‌سازی آن برای کشاورزان، مدیریت تهیه بستر، رقم مناسب و توصیه مؤکد بر آبیاری پاییزه، آزمون خاک جهت تعیین میزان کافی نیتروژن و تقسیط کود نیتروژن با توجه به مراحل رشد گندم و برنامه‌ریزی دقیق جهت عدم تداخل امور زراعی کشت‌های بهاره با برداشت گندم و ورود به‌موقع ماشین‌آلات برداشت به مزارع جهت کاهش خلأ عملکرد با توجه عوامل مؤثر بر آن قابل توصیه است.

https://cr.guilan.ac.ir/article_9427_ee18d129c1c834db47a32bc97818de47.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 15 4 2026 01 21 Response of grain millet hybrids to environmental diversity and identification of high-yielding stable hybrids واکنش هیبریدهای ارزن دانه‌ای به تنوع محیطی و شناسایی هیبریدهای پرمحصول و پایدار 389 402 9265 10.22124/cr.2025.30599.1865 FA رضا عطائی استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران احمد قاسمی استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران علی آذری نصرآباد استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان جنوبی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بیرجند، ایران مسعود ترابی دانشیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران محمدرضا شیری دانشیار پژوهش، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Journal Article 2025 05 06 Introduction Pearl millet (Pennisetum glaucum L.) is one of the most important crops in warm and arid regions, playing a key role in food security across arid and semi-arid areas of the world. Due to climate change and increasing environmental fluctuations, the need to develop high-yielding and stable hybrids has become more crucial than ever. Given the nature of cross-pollination and high heterosis potential, the development of hybrid cultivars is the main breeding strategy in pearl millet. Hybrid varieties of pearl millet can significantly enhance both yield and stability under diverse agro-climatic conditions. However, environmental variability causes differential genotypic responses, making it essential to assess genotype–environment (G × E) interactions for selecting superior hybrids in different climate regions. The objective of this study was to evaluate the stability of promising pearl millet hybrids and to identify stable, high-yielding, and well-adapted hybrids for the target regions. Materials and methods The plant materials consisted of eleven promising pearl millet hybrids along with the check cultivar ‘Mehran’. The experiment was conducted in a randomized complete block design (RCBD) with three replications across eight environments (four locations, Karaj, Birjand, Isfahan and Zabol, during two cropping seasons, 2022 and 2023). The traits evaluated included days to 50% flowering, plant height, panicle length, panicle diameter, number of tillers, 1000-grain weight, and grain yield. Statistical analyses were performed using SAS software, and mean comparisons were conducted using Duncan’s multiple range test at 0.05 probability level. For combined analysis of variance, genotype and location were considered as fixed factors, while year was treated as a random factor. Stability analyses were performed using the Lin and Binns method, rank-based stability parameters, and the GGE biplot model to identify stable and high-yielding hybrids. Research findings Combined analysis of variance and comparison of means revealed significant genetic variability among the pearl millet hybrids for all studied traits. Moreover, the effects of environment and genotype × environment interaction were significant (P<0.01) on all measured traits including grain yield. The results indicated that the studied genotypes exhibited both crossover and non-crossover types of interactions. Comparison of grain yield of the studied hybrids showed that hybrids H794 and H824 with 8.41 and 7.81 t.ha⁻¹, respectively, produced the highest grain yield. The results of the stability analysis across eight environments based on the three methods (rank-based, superiority index, and GGE-biplot) demonstrated that two promising hybrids H794 and H824 had the higher grain yield and stability across all studied environments. Conclusion This study clearly demonstrated the potential of exploiting heterosis in pearl millet to replace obsolete cultivars with modern high-yielding hybrids. All evaluated hybrids outperformed the check cultivar ‘Mehran’, indicating their superiority for yield improvement. Introducing these promising hybrids could significantly enhance the national average grain yield of pearl millet. Moreover, considering the ongoing water scarcity crisis in the country, the dissemination of high-yielding and drought-efficient hybrids could encourage farmers to cultivate this low-water-requirement crop. مقدمه: ارزن مرواریدی (Pennisetum glaucum L.) یکی از گیاهان مهم مناطق گرم و خشک است که نقش مهمی در امنیت غذایی مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان ایفا می‌کند. به‌دلیل تغییرات اقلیمی و افزایش نوسانات محیطی، لزوم دستیابی به رقم‌های هیبرید با عملکرد بالا و پایداری مناسب بیش از پیش احساس می‌شود. با توجه به دگرگشنی و هتروزیس بالا، ایجاد رقم‌های هیبرید مهم‌ترین روش اصلاحی در ارزن مرواریدی است. رقم‌های هیبرید ارزن مرواریدی به‌طور معنی‌داری می‌توانند عملکرد و پایداری آن را در شرایط متنوع اقلیمی افزایش دهند. با این‌حال، از آنجایی که تنوع محیطی موجب بروز واکنش‌های متفاوت در ژنوتیپ‌ها می‌شود، از این‌رو بررسی دقیق برهمکنش ژنوتیپ × محیط برای انتخاب هیبریدهای برتر در مناطق اقلیمی متفاوت ضروری است. هدف از اجرای این مطالعه، ارزیابی پایداری هیبریدهای امیدبخش ارزن مرواریدی و شناسایی هیبریدهای پایدار، پرمحصول و سازگار برای مناطق مورد مطالعه بود. مواد و روش‌ها: مواد گیاهی این مطالعه، 11 هیبرید امیدبخش ارزن مرواریدی بود که به‌همراه رقم شاهد مهران در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در هشت محیط (چهار منطقه کرج، بیرجند، اصفهان و زابل طی دو سال زراعی 1401 و 1402) مورد ارزیابی قرار گرفتند. صفات مورد مطالعه، شامل تعداد روز تا 50 درصد گلدهی، ارتفاع بوته، طول خوشه، قطر خوشه، تعداد پنجه در بوته، وزن هزار دانه و عملکرد دانه بود. تجزیه آماری داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SAS و مقایسه میانگین‌ها بر اساس آزمون چنددامنه‌ای دانکن در سطح احتمال پنج درصد انجام شد. برای انجام تجزیه واریانس مرکب، ژنوتیپ و مکان به‌عنوان متغیرهای ثابت و سال به‌عنوان متغیر تصادفی در نظر گرفته شد. به‌منظور ارزیابی پایداری هیبریدهای مورد مطالعه و شناسایی هیبریدهای پایدار و پرمحصول نیز از روش‌های لین و بینز، رتبه‌بندی و GGE-Biplot استفاده شد. یافته‌های تحقیق: نتایج تجزیه واریانس مرکب و مقایسه میانگین‌ها نشان داد که تنوع ژنتیکی معنی‌داری بین هیبریدهای ارزن مرواریدی برای تمامی صفات مورد مطالعه وجود داشت. علاوه بر این، اثر محیط و برهمکنش ژنوتیپ × محیط بر تمامی صفات اندازه‌گیری شده از جمله عملکرد دانه در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. بررسی نتایج نشان داد که ژنوتیپ‌های مورد بررسی تحت تأثیر هر دو نوع برهمکنش (متقاطع و غیرمتقاطع) قرار گرفتند. مقایسه عملکرد دانه هیبریدهای مورد مطالعه نشان داد که دو هیبرید H794 و H824 به‌ترتیب با میانگین عملکرد 8.41 و 7.81 تن در هکتار، بیش‌ترین عملکرد دانه را تولید کردند. نتایج تجزیه پایداری ژنوتیپ‌ها در هشت محیط با استفاده از سه روش رتبه‌بندی، ضریب برتری و GGE بای‌پلات نیز نشان داد که دو هیبرید امیدبخش H794 و H824 دارای عملکرد و پایداری بالایی در تمامی محیط‌های مورد بررسی بودند. نتیجه‌گیری: این مطالعه به‌وضوح نشان داد که امکان بهره‌گیری از هتروزیس موجود در ارزن مرواریدی با استفاده از فناوری جدید ایجاد رقم‌های هیبرید برای جایگزینی رقم‌های قدیمی وجود دارد. نتایج نشان داد که تمامی هیبریدهای امیدبخش مورد بررسی از عملکرد بالاتری نسبت به رقم شاهد مهران برخوردار بودند و بنابراین به‌خوبی می‌توان با جایگزینی این هیبریدها در عرصه، میانگین عملکرد دانه ارزن مرواریدی را در کشور بهبود بخشید. علاوه بر این، با توجه به بحران آب در کشور، معرفی رقم‌های با عملکرد بالا و متنوع به عرصه، کشاورزان را به کشت این محصول کم‌آب‌بر ترغیب خواهد کرد.

https://cr.guilan.ac.ir/article_9265_691adc594e7ece85da04314e74108e5d.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 15 4 2026 01 21 Physiological and molecular mechanisms of salinity tolerance in cereals. I: Fundamentals and methods سازوکارهای فیزیولوژیک و مولکولی تحمل به شوری در غلات. 1) مبانی و روش‌ها 405 427 9439 10.22124/cr.2025.31687.1880 FA احمد مجیدی‌مهر استادیار پژوهش، مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران رضا امیری فهلیانی دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران بهرام حیدری استاد، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران غلامحسن رنجبر دانشیار پژوهش، مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران 0000-0003-4314-9772 Journal Article 2025 09 15 Introduction Cereals such as maize, rice and wheat constitute major crop groups and serve as essential nutritional sources for a large portion of the global population. These crops hold significant international importance and, as central components of human diets, play a decisive role in ensuring global food security. Moreover, particularly in arid and semi-arid regions, cereals are recognized as primary providers of carbohydrates and proteins. The production of these staple crops faces numerous challenges: abiotic stresses such as drought, salinity, heat and cold can substantially reduce their yield and performance. Among these factors, salt stress stands out as one of the major barriers to cereal crop production. The key question addressed here is: How can cereals perceive environmental stimuli and, via intricate regulatory networks, activate their defense pathways to cope with such stresses? Research findings The plant (including cereal) response to salt stress typically unfolds in two distinct phases: initially, osmotic stress; subsequently, ionic toxicity followed by secondary stresses such as oxidative stress and nutritional imbalances. At the physiological level, plants confront salt stress by utilizing efficient systems for ion uptake and distribution, maintaining osmotic balance and accumulating protective compounds. At the biochemical level, activation of antioxidant systems and synthesis of compatible solutes such as proline—are among the principal strategies to mitigate oxidative damage triggered by salinity. On the molecular level, complex networks of transcription factors and functional genes (for example, NHX1, HKT1, SOS and P5CS) coordinate the salt‐stress response. Key signaling pathways including the MAPK cascade and the SOS (Salt-Overly Sensitive) pathway play central roles in transducing the stress signal and initiating defense responses. The identification of quantitative trait loci (QTLs) associated with salt tolerance and candidate genes has advanced our understanding of the genetic basis of this trait. Since salt tolerance is a quantitative (polygenic) trait controlled by multiple genes, its molecular processes are regulated via extensive regulatory networks comprising transcription factors and functional genes. Pathways such as MAPK and SOS have been widely studied in cereals, and the present findings draw on research specific to those crops; for example, in rice the SOS1, SOS2 and SOS3 genes enhance salt tolerance by mediating sodium efflux from the cytosol, thereby preventing ionic toxicity. Additionally, the accumulation of protective compounds (e.g., proline) and activation of antioxidant defenses are critically involved in maintaining cellular integrity under saline conditions. Conclusion Considering the polygenic nature of salt tolerance, it is imperative to conduct genetic studies and identify relevant QTLs and key genes. Ultimately, the integration of physiological, genetic and molecular findings into breeding programmers coupled with the use of genomic approaches is indispensable for the development of novel cereal varieties that are salt-tolerant and exhibit stable performance under saline conditions. مقدمه: غلات از جمله محصولات عمده‌ای همچون ذرت، برنج و گندم، به‌عنوان منابع تغذیه‌ای ضروری برای بخش بزرگی از جمعیت جهان محسوب می‌شوند؛ این گیاهان از اهمیت بالایی در مقیاس بین‌المللی برخوردار بوده و به‌عنوان یکی از اجزای اصلی رژیم غذایی انسانی، نقش تعیین‌کننده‌ای در تأمین امنیت غذایی جهانی ایفا می‌کنند. علاوه بر این، در مناطق خشک و نیمه‌خشک، غلات عمدتاً به‌عنوان منابع اصلی تأمین کربوهیدرات و پروتئین شناخته می‌شوند. تولید این گیاهان زراعی با چالش‌های متعددی روبه‌رو است و تنش‌های غیرزیستی مانند خشکی، شوری، گرما و سرما، می‌توانند عملکرد آن‌ها را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهند. در بین این عوامل، تنش شوری به‌عنوان یکی از موانع عمده تولید محصولات زراعی شناخته می‌شود. پرسش اصلی این است که چگونه غلات قادر هستند محرک‌های محیطی را دریابند و از طریق شبکه‌های تنظیمی مرتبط و پیچیده، مسیرهای دفاعی خود را برای مواجهه با چنین تنش‌هایی فعال نمایند؟ یافته‌های تحقیق: پاسخ گیاهی از جمله غلات به تنش شوری معمولاً در دو فاز مشخص رخ می‌دهد: ابتدا تنش اسمزی و سپس سمیّت یونی، که به دنبال آن تنش‌های ثانویه‌ای مانند تنش اکسیداتیو و اختلالات تغذیه‌ای پدید می‌آیند. از منظر فیزیولوژی، گیاهان با استفاده از سامانه‌های مؤثر تنظیم جذب و توزیع یون‌ها، حفظ تعادل اسمزی و تجمع ترکیبات حفاظتی، به مقابله با تنش شوری می‌پردازند. در سطح بیوشیمیایی، فعال‌سازی سیستم‌های آنتی‌اکسیدانی و تولید ترکیبات سازگار نظیر پرولین، از راهبردهای کلیدی برای مهار فشار اکسیداتیو ناشی از شوری محسوب می‌شوند. در سطح مولکولی، شبکه‌های پیچیده‌ای از فاکتورهای رونویسی و ژن‌های عملکردی از جمله (NHX1، HKT1، SOS و P5CS) مسئول هماهنگی پاسخ به تنش می‌باشند؛ مسیرهای سیگنال‌دهی کلیدی مانند آبشار MAPK و مسیرSOS نقش مرکزی در انتقال سیگنال تنش و فعال‌سازی پاسخ‌های دفاعی ایفا می‌کنند. شناسایی QTLهای مرتبط با تحمل شوری و ژن‌های کاندیدای مؤثر، درک ما را از مبنای ژنتیکی صفت تحمّل شوری ارتقاء بخشیده است. با توجه به این که تحمل شوری یک صفت کمّی است و تحت کنترل چندین ژن قرار دارد، فرآیندهای مولکولی آن از طریق شبکه‌های تنظیمی گسترده‌ای متشکل از فاکتورهای رونویسی و ژن‌های عملکردی هماهنگ می‌شوند. مسیرهای MAPK و SOS به‌طور گسترده در غلات مورد مطالعه قرار گرفته‌اند و یافته‌های ما مبتنی بر پژوهش‌های خاص در این گیاهان است؛ برای نمونه، در برنج، ژن‌های SOS1، SOS2 و SOS3 منجر به افزایش تحمل به شوری از طریق خروج یون سدیم از سلول و جلوگیری از سمیت یونی می‌شوند. علاوه بر این، تجمع ترکیبات اسمولیتی (از جمله پرولین) و فعال‌سازی سیستم‌های آنتی‌اکسیدانی در حفظ یکپارچگی سلولی گیاهان تحت تنش شوری نقش مهمی دارند. نتیجه‌گیری: با در نظر داشتن ویژگی چندژنی (پلی‌ژنی) صفت تحمل به شوری، انجام مطالعات ژنتیکی، شناسایی QTLها و ژن‌های مؤثر بسیار حیاتی است. نهایتاً، تلفیق یافته‌های فیزیولوژیکی، ژنتیکی و مولکولی در برنامه‌های به‌نژادی، همراه با بهره‌گیری از رویکردهای ژنومیکی، برای توسعه ارقام جدید مقاوم در برابر شوری و با عملکرد پایدار در غلات، ضروری به‌نظر می‌رسد.

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 15 4 2026 01 21 Physiological and molecular mechanisms of salinity tolerance in cereals. II: Advanced breeding methods and future perspectives سازوکارهای فیزیولوژیک و مولکولی تحمل به شوری در غلات. 2) روش‌های به‌نژادی پیشرفته و چشم‌انداز آینده 429 452 9464 10.22124/cr.2026.32537.1886 FA احمد مجیدی‌مهر استادیار پژوهش، مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران رضا امیری فهلیانی دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران بهرام حیدری استاد، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران غلامحسن رنجبر دانشیار پژوهش، مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران 0000-0003-4314-9772 Journal Article 2025 12 17 Introduction Salinity is recognized as one of the most detrimental abiotic stresses, severely affecting the growth and productivity of agricultural crops and posing a significant threat to global food security. Given the time-consuming and costly nature of physically restoring saline ecosystems, the development of salt-tolerant cultivars in strategic cereals such as rice, wheat, and maize is considered a sustainable and cost-effective approach to address this challenge. This review aims to explore recent advances in understanding the mechanisms of salinity tolerance and to introduce modern breeding tools that can accelerate the development of such cultivars. Research findings Studies indicate that salinity tolerance mechanisms particularly osmotic adjustment vary significantly among plant species. For instance, barley exhibits higher tolerance due to its superior osmotic regulation capacity, whereas sensitive species like maize are more limited in this regard. At the molecular level, the identification of numerous quantitative trait loci (QTLs) and functional genes (e.g., SOS1, HKT1, and NHX1) involved in ion homeostasis and the accumulation of protective compounds has opened new avenues for molecular breeding. Although conventional breeding methods have achieved some success in developing salt-tolerant varieties, they are often inefficient, time-intensive, and environmentally dependent. Moreover, phenotypic evaluation of salinity tolerance under field conditions may not always reflect actual plant performance, highlighting the urgent need for standardized and reliable assessment methods. A major challenge lies in the simultaneous and stable introgression of multiple effective genes / QTLs into elite genetic backgrounds, as salinity tolerance is a complex quantitative trait. Relying on one or a few individual genes is insufficient to achieve durable resistance under field conditions. Conclusion Modern plant breeding tools such as marker-assisted selection (MAS), genome-wide association studies (GWAS), and especially omics technologies (transcriptomics, proteomics, and metabolomics), along with genome editing, have revolutionized the identification and transfer of desirable genes. These technologies enable precise and rapid gene pyramiding and the simultaneous transfer of multiple salinity-resistance alleles. مقدمه: شوری به‌عنوان یکی از مخرب‌ترین تنش‌های غیرزیستی، رشد و عملکرد محصولات کشاورزی را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار داده و امنیت غذایی جهانی را تهدید می‌کند. از آنجا که فرآیند احیای فیزیکی اکوسیستم‌های شور بسیار زمان‌بر و پرهزینه است، توسعه ارقام متحمل به شوری در غلات استراتژیک مانند برنج، گندم و ذرت، به‌عنوان راهکاری پایدار و اقتصادی برای مقابله با این چالش مطرح می‌شود. هدف از این مقاله مروری، بررسی پیشرفت‌های اخیر در درک مکانیسم‌های تحمل به شوری و معرفی ابزارهای نوین به‎نژادی برای تسریع در تولید این ارقام است. یافته‌های تحقیق: مطالعات نشان می‌دهد که مکانیسم‌های تحمل به شوری، به‌ویژه تنظیم اسمزی، میان گونه‌های مختلف گیاهی از تنوع قابل‌توجهی برخوردار است. برای مثال، گیاهانی مانند جو به‎دلیل توانایی بالای تنظیم اسمزی، تحمل بالاتری دارند، در حالی که گونه‌های حساسی مانند ذرت از این نظر محدودیت دارند. در سطح مولکولی، شناسایی تعداد زیادی از مکان صفت کمی (QTL) و ژن‌های کاربردی (مانند SOS1، HKT1 و NHX1) در هموستازی یونی و تجمع ترکیبات محافظتی نقش دارند، دریچه‌ای جدید به سوی به‎نژادی مولکولی گشوده است. اگرچه روش‌های کلاسیک به‎نژادی گیاهی در توسعه ارقام متحمل تا حدی موفق بوده‌اند، اما این روش‌ها غالباً ناکارآمد، زمان‌بر و وابسته به محیط هستند. علاوه بر این، ارزیابی فنوتیپی تحمل به شوری در شرایط مزرعه ممکن است با عملکرد واقعی گیاه تناقض داشته باشد که لزوم توسعه روش‌های استاندارد و قابل اطمینان را بیش از پیش نشان می‌دهد. چالش اصلی، انتقال همزمان و پایدار چندین ژن / QTL مؤثر به پس‌زمینه‌های ژنتیکی برتر است، چرا که تحمل به شوری یک صفت کمی پیچیده محسوب می‌شود و تکیه بر یک یا چند ژن منفرد برای دستیابی به مقاومت پایدار در شرایط مزرعه کافی نیست. نتیجه‌گیری: ابزارهای نوین به‎نژادی گیاهی مانند انتخاب به کمک نشانگر (MAS)، مطالعات ارتباطی در سطح ژنوم (GWAS) و به‌ویژه فناوری‌های اُمیکس (ترانسکریپتومیکس، پروتئومیکس و متابولومیکس) و ویرایش ژنوم، انقلابی در فرآیند شناسایی و انتقال ژن‌های مطلوب ایجاد کرده‌اند. این فناوری‌ها امکان هرمی کردن ژن‌ها (Pyramiding Genes) و انتقال همزمان چندین آلل مقاومت به شوری را با دقت و سرعت بالا فراهم می‌سازند.