دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 9 4 2020 02 20 Studying expression of some genes associated with drought stress in rice (Oryza sativa L.) بررسی بیان تعدادی از ژن های مرتبط با تحمل به خشکی در برنج (Oryza sativa L.) 299 314 4319 10.22124/cr.2020.14616.1563 FA محمد محسن زاده گلفزانی استادیار، گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران سمانه آقای پور لیمویی دانش آموخته کارشناسی ارشد اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران حبیب اله سمیع زاده لاهیجی استاد، گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران شاپور عبدالهی محقق، پژوهشکده بیوتکنولوژی شمال کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران Journal Article 2019 11 03 To investigate the effect of osmotic stress induced by polyethylene glycol 6000 on seed germination components and identifying drought tolerant and susceptible genotypes, 21 rice genotypes were studied at three levels of osmotic stress (0, -7.5 and -15 MPa) with factorial arrangement in a completely randomized design with three replications. The results indicate that there were significant differences among genotypes in different levels of osmotic stress for all studied traits including radicle length, shoot length, radicle to shoot length ratio, radicle fresh weight, radicle dry weight, shoot fresh weight and shoot dry weight. The effect of genotype and genotype osmotic stress interaction were significant in all studied components. Based on measured traits, the genotypes IR28 and Line 416 were selected as susceptible and tolerant genotypes to osmotic stress, respectively. After RNA extraction and cDNA synthesis, the expression pattern of four drought responsive genes (SOD, FNR, APX and NDH) in two genotypes, IR28 and 416, at seedling stage under treatments of 0, 4, 8, 10 and 24 hours of the dehydration stress were studied using real time PCR technique. The results of this study showed that drought responsive genes had higher expression in the tolerant Line 416 than the sensitive genotype IR28 and the expression of all genes except FNR increased with increasing osmotic stress. Also, APX gene didn’t show the significant expression in either genotype, but showed the highest expression at 24 hours after stress in the sensitive genotype IR28. به‌منظور بررسی تأثیر تنش اسمزی ناشی از اعمال ماده پلی‌اتیلن گلیکول 6000 بر مولفه‌های جوانه‌زنی بذر و تعیین ژنوتیپهای متحمل و حساس به خشکی، 21 ژنوتیپ برنج در سه سطح تنش اسمزی (صفر، 5/7- و 15- مگاپاسکال) با آرایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج نشان داد که تمام ژنوتیپ‌ها در صفات مورد بررسی شامل طول ریشه‌چه، طول ساقهچه، نسبت طول ریشهچه به ساقهچه، وزن تر ریشهچه، وزن خشک ریشهچه، وزن تر ساقهچه و وزن خشک ساقهچه، دارای تفاوت معنی‌داری در سطوح مختلف تنش اسمزی بودند. اثر ژنوتیپ‌ و برهمکنش ژنوتیپ و تنش اسمزی در تمامی صفات بررسی‌شده معنیدار بود. بر اساس صفات اندازهگیری شده، لاین 416 و ژنوتیپ IR28 بهترتیب به‌عنوان ژنوتیپهای متحمل و حساس به تنش اسمزی انتخاب شدند. پس از استخراج RNA و سنتز cDNA، الگوی بیان چهار ژن واکنشدهنده به تنش خشکی (SOD، FNR، APX وNDH)در تیمارهای صفر، 4، 8، 10 و 24 ساعت تنش دهیدراسیون در مرحله گیاهچهای در دو ژنوتیپ IR28 و لاین 416 با استفاده از تکنیک RealTime PCR مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این پژوهش نشان داد که ژنهای واکنشدهنده به خشکی بیان بالاتری در لاین متحمل 416 نسبت به ژنوتیپ حساس IR28 داشتند و بیان همه ژنها بهجز FNR با افزایش تنش، افزایش یافت. همچنین، ژن APX در زمان‌های ابتدایی پس از تنش بیان چندانی در هر دو ژنوتیپ نداشت، اما بیشترین میزان بیان خود را در 24 ساعت پس از تنش در ژنوتیپ حساس IR28 نشان داد.

https://cr.guilan.ac.ir/article_4319_008a4d93fc9f455ac475e1febd10ebb3.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 9 4 2020 02 20 Assessing Iranian recombinant inbred rice (Oryza sativa L.) lines to salinity stress at vegetative stage ارزیابی لاین های خویش آمیخته نوترکیب برنج (Oryza sativa L.) ایرانی به تنش شوری در مرحله رویشی 315 330 4320 10.22124/cr.2020.15549.1555 FA سیده مینو میرعرب رضی دانش‌آموخته دکتری، گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، پردیس دانشگاهی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران رضا شیرزادیان خرم آباد دانشیار، گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران حسین صبوری دانشیار، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد، گنبد کاووس، ایران بابک ربیعی استاد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران حسین حسینی مقدم استادیار، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد، گنبد کاووس، ایران Journal Article 2019 08 26 Salinity is one of the limiting factors in many crops including rice production. The objective of this study was to investigate the response of 89 recombinant inbred lines derived from a cross between two Iranian rice cultivars, Tarom-Mahalli (indica) and Khazar (indica), under non-stress and 8 dS.m-1 salinity stress at vegetative stage conditions. The experiment was carried out as pod experiment under open air conditions in a completely randomized design with four replications. The results of combined analysis of variance under non-stress and salinity stress conditions showed that the the effect of line and line×stress interaction for all the studied traits was significant, indicating different reaction of the lines under two conditions. The results of simple analysis of variance also showed that the difference between lines in both conditions was significant for all traits at 1% probability level. Correlation coefficients among traits indicated that the highest correlation coefficient was observed between biomass and stem dry weight under both conditions. Stepwise regression analysis for biomass under non-stress conditions showed that root length, root to shoot dry weight ratio, number of tillers per plant at 120 th day and plant height at 120th day were the most important traits influencing biomass, respectively, while under salinity stress conditions, root area and root volume in addition to these four traits, were also identified as effective traits on biomass. Factor analysis also showed that three and five independent factors explained the correlation between biomass and the other traits in the studied lines under non-stress and salinity stress conditions, respectively. Cluster analysis using Ward’s minimum variance method under non-stress conditions divided the lines into four groups which the fourth group was consisted the lines with higher values than total average for most traits. Under salinity conditions, the lines were divided into three groups and the lines into first group had the highest biomass and the lowest genotypic score and were tolerant to salinity stress. In total, the results of current study showed that the lines 6, 9, 13, 14, 17, 18, 23, 24, 34, 39, 44, 45, 68, 79 and 80 had the higher values for most the studied traits than the other lines, in addition to higher biomass, and could therefore be considered as salinity tolerant lines in future researchs. تنش شوری یکی از عوامل محدود کننده تولید در بسیاری از گیاهان زراعی از جمله برنج است. هدف از اجرای این تحقیق، بررسی واکنش 89 لاین خویشآمیخته نوترکیب حاصل از تلاقی دو رقم برنج ایرانی طارم محلی و خزر تحت دو شرایط بدون تنش و تنش شوری هشت دسیزیمنس بر متر در مرحله رویشی بود. آزمایش بهصورت گلدانی و در شرایط هوای آزاد در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار انجام شد. نتایج تجزیه واریانس مرکب تحت دو شرایط بدون تنش و تنش شوری نشان داد که اثر لاین و برهمکنش لاین× تنش برای کلیه صفات مورد مطالعه معنی‌دار و نشاندهنده واکنش متفاوت لاینها در دو شرایط بود. نتایج تجزیه واریانس ساده نیز نشان داد که اختلاف بین لاینها در هر دو شرایط برای همه صفات در سطح احتمال یک درصد معنیدار بود. ارزیابی ضرایب همبستگی بین صفات نشان داد که تحت هر دو شرایط آزمایشی، بالاترین ضریب همبستگی بین دو صفت زیستتوده و وزن خشک ساقه وجود داشت. تجزیه رگرسیون گام به گام برای صفت زیستتوده تحت شرایط بدون تنش نشان داد که بهترتیب صفات طول ریشه، نسبت وزن ریشه به اندام هوایی، تعداد پنجه در روز 120 و ارتفاع بوته در روز 120، مهمترین صفات موثر بر زیستتوده بودند، در حالیکه تحت شرایط تنش شوری، علاوه بر این چهار صفت دو صفت سطح ریشه و حجم ریشه نیز بهعنوان صفات موثر بر زیستتوده شناسایی شدند. نتایج تجزیه به عاملها نیز نشان داد که تحت شرایط بدون تنش و تنش شوری، بهترتیب سه و پنج عامل مستقل و پنهانی، دلیل وجود همبستگی بین زیستتوده و سایر صفات در لاینها هستند. تجزیه خوشهای بهروش حداقل واریانس Ward تحت شرایط بدون تنش، لاینها را در چهار گروه قرار داد که گروه چهارم شامل لاینهای با ارزش بالاتر از میاتگین کل برای بیشتر صفات بود. تحت شرایط شوری نیز لاینها در سه گروه قرار گرفتند و لاینهای گروه اول دارای بیشترین مقدار زیستتوده و کمترین نمره ژنوتیپی و متحمل به شوری بودند. در کل نتایج این تحقیق نشان داد که لاینهای شماره 6، 9، 13، 14، 17، 18، 23، 24، 34، 39، 44، 45، 68، 79 و 80 علاوه بر زیستتوده بالا، دارای مقادیر بالایی برای بیشتر صفات مورد مطالعه نسبت به سایر لاینها بودند و بنابراین میتوانند بهعنوان لاینهای متحمل به شوری در تحقیقات بعدی مورد توجه قرار گیرند.

https://cr.guilan.ac.ir/article_4320_7ae78dab4956b5a522e84a4281245ed4.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 9 4 2020 02 20 Investigating the efficacy of bispyribac sodium SC42% herbicide in rice (Oryza sativa L.) weeds control بررسی کارایی علف کش بیس پیریباک سدیم SC42% در کنترل علف های هرز برنج (Oryza sativa L.) 331 345 4329 10.22124/cr.2020.15096.1539 FA سمیه تکاسی استادیار پژوهش، بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گیلان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران مرتضی نورعلیزاده اطاقسرا محقق، بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران روح اله فائز استادیار پژوهش، بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران Journal Article 2019 10 02 To evaluate the efficacy of bispyribac sodium SC42% herbicide (Rissin) on rice weeds control in transplanting method and comparing it with some registered herbicides, an experiment was carried out in two regions, Guilan (Rasht) and Mazandaran (Sari), Iran, in 2019. Treatments consisted as bispyribac sodium SC42% at four doses (50, 54, 58 and 62 ml.ha-1), bispyribac sodium OF10% at 250 ml.ha-1, bispyribac sodium SC40% at 65 ml.ha-1, oxadiargyl EC30% at 3.5 L.ha-1, triafamon + ethoxysulfuron WG30% at 150 g.ha-1, pertilachlor EC50% at 2 L.ha-1, together with two check treatments (weed free and unweeded treatment). The experiment was performed in randomized complete block design with three replications. The results showed that Rissin had good efficacy on weed control and did not cause rice damage even at the highest used dose. The efficacy of Rissin for weed control at three doses of 54, 58 and 62 ml.ha-1 was 85-91% for barnyardgrass (Echinochloa crus galli L.), 66-90% for nutsedges (Cyperus difformis L.) and 95-97% for crowngrass (Paspalum distichum L.) in Sari and 60-93% for barnyardgrass, 60-100% for nutsedges and 30-77% for crowngrass in Rasht. Weed biomass in the experimental field in Sari was lower than in Rasht, which explains the reason of the different control results. Rissin at the three higher doses had similar efficacy to commercial doses of the registered herbicides for weed control and in term of rice yield components (such as tiller and panicle number, biological yield and grain yield), the best result was obtained at 62 ml.ha-1 of Ressin and was similar to weed free treatment. برای ارزیابی کارایی علف‌کش بیسپیریباکسدیم SC42% (ریزین) در کنترل علفهای هرز برنج در روش کشت نشایی و مقایسه آن با چند علف‌کش ثبت‌شده برنج، آزمایشی در دو منطقه گیلان (رشت) و مازندران (ساری) در سال 1398 اجرا شد. تیمارها شامل بیسپیریباکسدیم SC42% در چهار دز 50، 54، 58 و 62 میلی‌لیتر در هکتار، بیسپیریباکسدیم OF10% بهمیزان 250 میلی‌لیتر در هکتار، بیسپیریباکسدیم SC40% بهمیزان 65 میلی‌لیتر در هکتار، اکسادیآرژیل EC30% بهمیزان 5/3 لیتر در هکتار، مخلوط تریافامون + اتوکسیسولفورون WG30% بهمیزان 150 میلی‌لیتر در هکتار، پرتیلاکلر EC50% بهمیزان دو لیتر در هکتار و دو شاهد کنترل و بدون کنترل علف هرز بودند. آزمایش در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که علف‌کش جدید ریزین کارایی مطلوبی در کنترل علفهای هرز برنج داشت و حتی در بالاترین دز استفاده شده نیز موجب گیاهسوزی برنج نشد. کارایی این علف‌کش در سه دز 54، 58 و 62 میلیلیتر در هکتار در ساری بین 91-85 درصد در کنترل سوروف (Echinochloa crus galliL.)، 66-90 درصد در کنترل اویارسلام (Cyperus difformisL.) و 95-97 درصد در کنترل بندواش (Paspalum distichumL.) و در رشت، 93-60 درصد در کنترل سوروف، 100-60 درصد در کنترل اویارسلام و 77-30 درصد در کنترل بندواش متغیر بود. زیست‌توده علف‌های هرز در مزرعه آزمایشی ساری کمتر از رشت بود که علت نتایج متفاوت کنترلی را توصیف میکند. علفکش ریزین در سه دز بالاتر مورد بررسی، کارایی مشابهی با علف‌کش‌های ثبتشده در کنترل علف‌های هرز داشت و در دز 62 میلیلیتر در هکتار دارای اجزای عملکرد (مانند تعداد پنجه و خوشه، زیست‌توده و عملکرد شلتوک) بسیار مطلوب و مشابه با شاهد کنترل علف هرز بود.

https://cr.guilan.ac.ir/article_4329_e8bae4d391168edf07dd7d40406dd879.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 9 4 2020 02 20 Expression pattern of HMA1, HMA2 and HMA9 genes under Zn deficiency conditions in bread wheat cultivars with different Zn uptake efficiency الگوی بیان ژن های HMA1، HMA2 و HMA9 تحت شرایط کمبود روی در ارقام گندم نان با کارایی متفاوت جذب عنصر روی 347 357 4330 10.22124/cr.2020.15322.1546 FA کامران مرادی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران بابک عبدالهی مندولکانی دانشیار، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Journal Article 2019 10 09 Heavy metal associated (HMA) proteins are involved in zinc (Zn) uptake from soil and its transport in plants. To study the expression pattern of HMA1, HMA2 and HMA9 genes in Zn-efficient and Zn-inefficient bread wheat cultivars under zinc deficiency conditions, a factorial experiment in completely randomized design (CRD) with three replications was carried out in greenhouse. Two Zn-efficient (Hamoon) and -inefficient (Hirmand) cultivars were grown under Zn deficient and sufficient (5 mg Zn per kg soil) conditions and relative expression of the studied genes in root and leaf at two growth stages, one month after cultivation (vegetative stage) and 30 % flowering (reproductive stage) were measured by real time PCR technique. The results revealed that the highest increase in the expression of HMA1 (30.9 fold more than check) and HMA2 (13.65 fold more than check) genes were observed at reproductive stage in the leaf and root of Hamoon cultivar under Zn deficiency conditions, respectively. In contrast, the highest increase in the expression of HMA9 gene (48.83 fold more than check) was found in the root of Hamoon cultivar at vegetative stage. Also, there was not a significant difference between Zn-efficient and -inefficient cultivars in term of expression of this gene in the root at reproductive stage. In conclusion, the results of the current study showed that the expression of HMA1, HMA2 and HMA9 genes are involved in soil Zn deficiency tolerance in Zn-efficient bread wheat cultivars. پروتئینهای مرتبط با عناصر سنگین (Heavy Metal Associated Proteins HMA:) در جذب روی (Zn) از خاک و جابه‏جایی آن در گیاهان نقش دارند. بهمنظور مطالعه بیان ژن‏های HMA1، HMA2 و HMA9 در ارقام گندم نان روی- کارا و روی- ناکارا تحت شرایط کمبود روی، آزمایشی بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در گلخانه اجرا شد. دو رقم روی- کارا (هامون) و روی- ناکارا (هیرمند) تحت شرایط کمبود روی (صفر) و کفایت آن (5 میلیگرم روی در کیلوگرم خاک) کشت و بیان نسبی این ژن‏ها در ریشه و برگ در دو مرحله رشدی یک ماه بعد از کشت (مرحله رویشی) و 30 درصد گلدهی (مرحله زایشی) با Real time PCR اندازه‏گیری شد. نتایج این آزمایش نشان داد که بیشترین میزان افزایش بیان ژنهای HMA1 (۵9/30 برابر شاهد) و ‏HMA2 (65/13 برابر شاهد) در مرحله زایشی بهترتیب در برگ و ریشه رقم هامون مشاهده شد. در مقابل، بیشترین میزان افزایش بیان ژن HMA9 (83/48 برابر شاهد) در ریشه رقم هامون در مرحله رویشی مشاهده شد و در مرحله زایشی اختلاف معنیداری بین ارقام روی-کارا و روی-ناکارا بهلحاظ میزان بیان این ژن در ریشه مشاهده نشد. بنابراین، نتایج مطالعه حاضر نشان داد که بیان ژنهای HMA1، HMA2 و HMA9 در تحمل به تنش کمبود روی خاک در ارقام گندم نان روی-کارا دخیل هستند.

https://cr.guilan.ac.ir/article_4330_5f2c2edf4f07aff3cd4fe5fc71442f48.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 9 4 2020 02 20 Drought tolerance related traits in bread wheat and its association with AFLP marker صفات مرتبط با تحمل به تنش خشکی و ارتباط آن با نشانگر AFLP در ژنوتیپ‌های گندم نان 359 371 4331 10.22124/cr.2020.15854.1575 FA فرزاد آهک پز دانشجوی دکتری، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران اسلام مجیدی هروان استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران مظفر روستایی دانشیار پژوهش، بخش غلات، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش، و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران محمد رضا بی همتا استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران سلیمان محمدی استادیار پژوهش، بخش غلات، ایستگاه تحقیقات کشاورزی میاندواب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، میاندواب، ایران Journal Article 2019 12 01 To identify markers associated with drought tolerance related traits under two different moisture conditions including rainfed (drought stress) and supplementary irrigation, an experiment was conducted in two consecutive years (2013-2015). Among the AFLP primers used in this study, eight EcoRI/MseI primer combinations produced a total of 119 polymorphic bands with an average of 14.88 bands per marker. The average polymorphic information content (PIC) for all markers was calculated 0.298. Based on PIC, Shannon's index (I), expected heterozygosity (He) and effective allele (EA), the combination of E-ACT/M-CTT was identified as the best primer combination in distinguish of the studied genotypes. The relationship between agro-physiological traits as dependent variables and molecular data as independent variables was investigated using stepwise multiple regression analysis method and 76 and 98 markers associated with traits were identified under rainfed and supplementary irrigation conditions, respectively. Under supplementary irrigation conditions, the highest coefficient of determination (R2) was allocated for E-ACT/M-CTC-11 marker with more than 60% explanation of variations in peduncle weight, peduncle length, spike dry weight and grain weight per spike and E-ACT/M-CTT-8 with explanation of 62% variation of 1000 grain weight. Under rainfed conditions, the markers E-ACT/M-CTT-8 with 70%, E-ACG/M-CTG-2 with 57% and E-ACG/M-CAA-2 with 51%, explained the highest variation of 1000 grain weight, relative water lose and relative water content, respectively. The markers E-ACT/M-CTC-11 and E-ACG/M-CAA-20 explained 32% and 41% of the grain yield variance under supplemental irrigation and rainfed conditions, respectively. In this study, the marker E-ACT/M-CTT-8 explained more than 60% of the variation in 1000 grain weight under both experimental conditions. The results of this study can be useful in providing basic information for indirect selection of wheat traits using associated markers under rainfed conditions. بهمنظور شناسایی نشانگرهای مرتبط با صفات وابسته به تحمل به خشکی تحت دو شرایط متفاوت رطوبتی، دیم (تنش خشکی) و آبیاری تکمیلی، آزمایشی در دو سال متوالی (94-1392) اجرا شد. از بین آغازگرهای AFLP مورد استفاده، هشت ترکیب آغازگری EcoRI/MseI در مجموع 119 نوار چندشکل با میانگین 88/14 نوار بهازای هر نشانگر تولید کردند. متوسط محتوای اطلاعات چند شکلی (PIC) برای کلیه نشانگرها 298/0 محاسبه شد. بر اساس آمارههای تنوع ژنتیکی ارزیابی شده شامل PIC، شاخص شانون (I)، هتروزیگوسیتی مورد انتظار (He) و تعداد آلل‌های موثر (EA)، ترکیب E-ACT/M-CTT بهعنوان بهترین ترکیب آغازگر در تفکیک ژنوتیپهای مورد مطالعه شناسایی شد. ارتباط بین صفات آگرو-فیزیولوژیک بهعنوان متغیرهای وابسته و دادههای مولکولی بهعنوان متغیرهای مستقل از طریق تحلیل رگرسیون چندگانه به روش گام به گام مورد بررسی قرار گرفت و 76 و 98 نشانگر پیوسته با صفات مورد مطالعه بهترتیب در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی شناسایی شد. در شرایط آبیاری تکمیلی، بالاترین ضریب تبیین به نشانگر E-ACT/M-CTC-11 با توجیه بیش از 60 درصد تغییرات وزن پدانکل، طول پدانکل، وزن خشک سنبله و وزن دانه در سنبله و نشانگر E-ACT/M-CTT-8 با توجیه 62 درصد از تغییرات وزن هزار دانه اختصاص یافت. در شرایط دیم نیز نشانگر E-ACT/M-CTT-8 با 70 درصد، نشانگر E-ACG/M-CTG-2 با 57 درصد و نشانگر E-ACG/M-CAA-2 با 51 درصد، بهترتیب بالاترین میزان تغییرات وزن هزار دانه، نسبت آب از دست رفته و محتوای آب نسبی برگ را تبیین کردند. نشانگرهای E-ACT/M-CTC-11 و E-ACG/M-CAA-20 نیز 32 و 41 درصد از تغییرات عملکرد دانه را بهترتیب تحت شرایط آبیاری تکمیلی و دیم توجیه کردند. در این پژوهش، نشانگرE-ACT/M-CTT-8 بهطور مشترک بیش از 60 درصد از تغییرات وزن هزار دانه را تحت هر دو شرایط آزمایشی توجیه کرد. نتایج این تحقیق می‌تواند در تامین اطلاعات اولیه برای انتخاب غیرمستقیم صفات گندم از طریق نشانگرهای مرتبط با تحت شرایط دیم مفید باشد.

https://cr.guilan.ac.ir/article_4331_7f40a0c53ceb13e090b9dc014af10048.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 9 4 2020 02 20 The role of different levels of utilization in economic and energy indicators of irrigated wheat production (A case study: Dehloran township) نقش سطوح مختلف بهره برداری بر شاخص های اقتصادی و انرژی تولید گندم آبی (مطالعه موردی: شهرستان دهلران) 373 384 4332 10.22124/cr.2020.15706.1567 FA رستم فتحی دانشجوی دکتری، گروه مهندسی ماشین های کشاورزی و مکانیزاسیون، دانشکده مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، خوزستان، ایران محمد امین آسودار استاد، گروه مهندسی ماشین‌های کشاورزی و مکانیزاسیون، دانشکده مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ایران رضا یگانه استادیار، گروه مهندسی مکانیک بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران Journal Article 2020 01 13 To evaluate the role of different levels of exploitation on economic and energy indices of irrigated wheat production in Dehloran city, Ilam province, Iran, this study was conducted and the farms with areas of 1-5, 5-10 and 10-15 ha were surveyed. The sampling method was simple classification and the energy indices including energy ratio, energy efficiency, energy intensity and net energy as well as the economic indices including production cost, gross production value, net income and profit to cost ratio were evaluated. Data analysis of variance and the economic calculations was performed usin SPSS and Excel softwares, respectively. The results of analysis of variance showed that there was a significant difference between the treatments at the 1% probability level in term of energy and economic indices. Evaluating the energy indices indicated that for farms with an area of 1-5, 5-10 and 10-15 ha, the energy ratio index was 4.12, 5.20 and 5.77, respectively, while the energy productivity was determined 0.17, 0.21 and 0.23 kg.MJ-1 and the energy intensity was 5.98, 4.81 and 4.44 MJ.kg-1, respectively. The proportion of renewable energies from the total input energy for the studied areas of 1-5, 5-10 and 10-15 ha was stimated to be 17%, 18% and 19% and the proportion of non-renewable energies was 83%, 82% and 81% , respectively. The profit to cost ratio was also evaluated to be 2.16, 2.60 and 2.95, respectively. The results of this study showed that with increasing cultivation area, energy ratio, energy productivity and profit to cost ratio increased and energy intensity and production cost per ha decreased. The best treatment was also determined 10-15 ha. Therefore, it seems that the development and implementation of necessary programs for land consolidation will improve the energy and economic indices and increase the efficiency and productivity in agriculture. بهمنظور ارزیابی نقش سطوح مختلف بهرهبرداری بر شاخصهای اقتصادی و انرژی تولید گندم آبی در شهرستان دهلران استان ایلام، این مطالعه اجرا و در آن مزارع با مساحتهای 5-1، 10-5 و 15-10 هکتار بررسی شد. روشنمونهگیری از نوع طبقهبندی ساده بود و شاخصهای انرژی شامل نسبت انرژی، بهرهوری انرژی، شدت انرژی، افزوده خالص انرژی و شاخصهای اقتصادی شامل هزینه تولید، ارزش ناخالص تولید، درآمد خالص و نسبت سود به هزینه ارزیابی شد. تجزیه واریانس دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS و محاسبات اقتصادی با نرمافزار Excel انجام شد. نتایج تجزیه واریانس دادهها نشان داد که اختلاف معنیداری بین تیمارهای مورد بررسی در سطح احتمال یک درصد از نظر شاخصهای انرژی و اقتصادی وجود داشت. ارزیابی شاخصهای انرژی نشان داد که برای مزارع با مساحت 5-1، 10-5 و 15-10 هکتار، شاخص نسبت انرژی بهترتیب برابر با 12/4، 20/5 و 77/5 بود، در حالیکه بهرهوری انرژی بهترتیب برابر با 17/0، 21/0 و 23/0 کیلوگرم بر مگاژول و شدت انرژی بهترتیب برابر با 98/5، 81/4 و 44/4 مگاژول بر کیلوگرم بهدست آمد. سهم انرژیهای تجدیدپذیر از کل انرژی ورودی در سطوح مورد بررسی بهترتیب برابر با 17 درصد، 18 درصد و 19 درصد و سهم انرژیهای تجدیدناپذیر برابر با 83 درصد، 82 درصد و 81 درصد تخمین زده شد. نسبت سود به هزینه نیز برابر با 16/2، 60/2 و 95/2 برآورد شد. نتایج این مطالعه نشان داد که با افزایش سطح زیر کشت، نسبت انرژی، بهرهوری انرژی و نسبت سود به هزینه، افزایش و شدت انرژی و هزینه تولید در هکتار کاهش یافت. بهترین تیمار (سطح زیر کشت) نیز تیمار 15-10 هکتار تعیین شد. بنابراین، بهنظر میرسد که تدوین و اجرای برنامههای لازم بهمنظور یکپارچهسازی اراضی، سبب بهبود شاخصهای انرژی و اقتصادی و افزایش بهرهوری در بخش کشاورزی خواهد شد.

https://cr.guilan.ac.ir/article_4332_6062a806ddba35a0dd185896024c0d43.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 9 4 2020 02 20 Efficiency of maize inbred lines (Zea mays L.) in terms of adsorption and consumption of soil phosphorus کارایی لاین های خالص ذرت (Zea mays L.) از لحاظ جذب و مصرف فسفر خاک 385 399 4333 10.22124/cr.2020.14930.1532 FA مریم رزمجو دانشجوی دکتری، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران رضا درویش زاده استاد، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران هادی علی پور استادیار، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران ابراهیم سپهر دانشیار، گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Journal Article 2019 11 06 After nitrogen, phosphorus is the most important and essential nutrient for plants, and plays the most important role in the process of energy production and transmission. In this sttudy, the efficiency of phosphorus adsorption and consumption in 93 maize inbred lines were assessed based on a potted experiment in a completely randomized design with three replications under phosphorus sufficient (optimum) and deficient conditions. The results of analysis of variance revealed that there was a significant difference among maize lines in terms of shoot dry weight, total phosphorus content and concentration, fertilizer response index, phosphorus adsorption efficiency index, phosphorus consumption efficiency index and calculated phosphorus efficiency index. The fertilizer response index of maize lines varied from 13 to 223.67 g with an average of 70.39 g. The phosphorus adsorption efficiency index in the studied lines ranged from 0.11 to 0.85 and its average was 0.41 mg/kg. The phosphorus consumption efficiency index varied from 1.10 to 4.65 g dry matter per mg phosphorus and its average under sufficient (optimum) and deficient conditions were calculated 0.97 and 1.89 g, respectively. The phosphorus efficiency index ranged from 0.40% to 0.95% with an average of 0.71%. Based on the evaluated indices under soil phosphorus deficiency conditions, the maize lines 1, 9, 10, and 26 are introduced as phosphorus-efficient genotypes and the lines 65, 46, 49 and 79 as phosphorus-inefficient genotypes. The phosphorous-efficient lines introduced in this research can be potentially used to produce phosphorus-efficient maize varieties in the future breeding programs. فسفر بعد از نیتروژن مهم‌ترین عنصر غذایی ضروری مورد نیاز گیاه است و مهم‌ترین نقش را در تولید و انتقال انرژی دارد. در این آزمایش، کارایی جذب و مصرف فسفر در 93 لاین خالص ذرت تحت دو شرایط بهینه و کمبود فسفر قابلِ استفاده بر اساس طرح پایه کاملاً تصادفی با سه تکرار در شرایط گلدانی ارزیابی شد. نتایج تجزیه واریانس دادهها نشان داد که لاینهای ذرت از لحاظ وزن خشک شاخساره، مقدار و غلظت فسفر کل، شاخص پاسخ به کود، شاخص کارایی جذب فسفر، شاخص کارایی مصرف فسفر و شاخص کارایی فسفر تفاوت معنیداری داشتند. شاخص کودپذیری لاینهای ذرت از 13 تا 67/223 گرم متغیر و میانگین آن 39/70 گرم بود. شاخص کارایی جذب فسفر در لاینهای مورد مطالعه از 11/0 تا 85/0 و میانگین آن 41/0 میلی‌گرم بر کیلوگرم بود. شاخص کارایی مصرف فسفر نیز از 10/1 تا 65/4 گرم ماده خشک بر میلیگرم فسفر متغیر بود و میانگین آن تحت شرایط بهینه و کمبود فسفر بهترتیب 97/0و 89/1 گرم محاسبه شد. دامنه تغییرات شاخص کارایی فسفر نیز بین 40/0 تا 95/0 درصد و میانگین آن 71/0 بود. بر اساس شاخصهای ارزیابی شده تحت شرایط کمبود فسفر خاک، لاینهای 1، 9، 10 و 26 بهعنوان لاینهای فسفر-کارا و لاینهای 65، 46، 49 و 79 بهعنوان لاینهای فسفر- ناکارا معرفی میشوند. لاین‌های فسفر-کارای معرفی شده در این تحقیق میتوانند جهت تولید ارقام فسفر-کارا در برنامه‌های بهنژادی آینده مورد استفاده قرار گیرند.

https://cr.guilan.ac.ir/article_4333_136621c4ebe487210f08a03c4ed2a510.pdf