دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 11 2 2021 09 21 Evaluation of genotype × environment interaction and grain yield stability of different bread wheat genotypes using non-parametric methods ارزیابی برهمکنش ژنوتیپ × محیط و پایداری عملکرد دانه لاین‌های مختلف گندم نان با استفاده از روش‌های ناپارامتری 89 104 5161 10.22124/cr.2021.20461.1687 FA سیما آبیار دانشجوی دکتری، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران سعید نواب پور دانشیار، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران رحمت الله کریمی زاده استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگلویه و بویراحمد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گچساران، ایران علی اصغر نصراالله نژاد قمی استادیار، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران غفار کیانی دانشیار، گروه اصلاح نباتات، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران امیر قلی زاده استادیار پژوهش، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران Journal Article 2021 05 26 Water scarcity is the most essential limiting element of agricultural production, particulary in arid and semi-arid areas throughout the world. The line × environment interaction is a major challenge in the study of quantitative characters because it reduces yield stability in different environments and also it complicates the interpretation of genetic experiments and makes predictions difficult. In this regard to analysis of line × environment interaction and determine the yield stability of bread wheat genotypes, 15 new bread wheat lines along with Aftab cultivar were evaluated in a randomized complete block design with three replications in four experimental field stations (Gachsaran, Khoramabad, Moghan and Gonbad) during three cropping seasons. Results of combined analysis of variance indicated that the effects of environments, line and line × environment interaction were significant, suggesting that the lines responded differently in the studied environment conditions. So, there was the possibility of stability analysis. According to mean rank of nonparametric stability parameters, the lines G1, G3, G7 and G15 with the lowest value for mean rank were stable, whereas lines G2, G6, G8 and G10 with highest values were unstable. Also, the results indicated that the nonparametric statistics S_i⁽³⁾, S_i⁽⁶⁾, NP_i⁽²⁾, NP_i⁽³⁾, NP_i⁽⁴⁾, KR and Top were associated with mean seed yield and the dynamic concept of stability. Therefore, these methods were suitable for selecting stable and high yielding lines in bread wheat. Finally, G7 line with average grain yield and high general stability was the top line of this test, which after additional tests can be a candidate for a new cultivar to introduce. کمبود آب مهم­ترین عامل محدود­ کننده تولیدات کشاورزی به­ویژه در مناطق خشک و نیمه­خشک محسوب می­شود. برهمکنش ژنوتیپ × محیط مسئله‌ای مهم در مطالعه صفات کمی است، زیرا ضمن کاهش پایداری عملکرد در محیط‌های مختلف، تفسیر آزمایش‌های ژنتیکی را دشوار و پیش‌بینی‌ها را با مشکل مواجه می‌سازد. به‌منظور تجزیه برهمکنش ژنوتیپ × محیط و تعیین پایداری عملکرد و سازگاری لاین­های گندم نان، 15 لاین جدید گندم نان به­همراه رقم آفتاب در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در چهار ایستگاه‌ تحقیقاتی (گچساران، خرم‌آباد، مغان و گنبد) به­مدت سه سال زراعی (99-1396) مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه مرکب عملکرد دانه نشان داد که اثر محیط، لاین و برهمکنش لاین × محیط معنی‌دار بود. معنی‌دار بودن برهمکنش لاین × محیط، واکنش متفاوت لاین‌ها را در محیط‌های مختلف نشان داد و بنابراین امکان تجزیه پایداری لاین­ها وجود داشت. بر اساس میانگین رتبه همه آماره‌های ناپایداری مورد مطالعه، لاین­های G15، G1، G7 و G3 با کم­ترین مقادیر میانگین رتبه به‌عنوان پایدارترین و لاین­های G2، G6، G8 و G10 با بیش­ترین میانگین رتبه به‌عنوان ناپایدارترین لاین­ها شناسایی شدند. نتایج نشان داد که آماره‌های ناپارامتری S_i⁽³⁾، S_i⁽⁶⁾، NP_i⁽²⁾، NP_i⁽³⁾، NP_i⁽⁴⁾، KR و Top رابطه معنی­دار با میانگین عملکرد دانه و مفهوم دینامیک پایداری داشتند. بنابراین، استفاده از این روش‌ها برای گزینش لاین‌های پایدار با عملکرد بالا در گندم نان مناسب می‌باشند. در مجموع، لاین G7 با میانگین عملکرد دانه و پایداری عمومی مناسب، لاین برتر این آزمایش بود که بعد از آزمایش­های تکمیلی می­تواند به­عنوان رقم جدید معرفی شود. https://cr.guilan.ac.ir/article_5161_235c490b4d8720fca71b71557fc4ff37.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 11 2 2021 09 21 Investigating the relationships between grain yield and quality related traits in some promising lines of rice (Oryza sativa L.) ارزیابی روابط بین صفات مرتبط با عملکرد و کیفیت دانه در تعدادی از لاین های امیدبخش برنج (Oryza sativa L.) 105 119 5308 10.22124/cr.2021.20707.1692 FA زهرا خادم حسینی دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران بابک ربیعی استاد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article 2021 05 01 Investigating the relationship between the studied traits has an important role in plant breeding and can identify and introduce appropriate selection indices for population breeding. In this study, the relationships between yield related traits and grain quality of 62 rice promising lines were evaluated. The experiment was conducted in a randomized complete block design with three replications at Rice Research Institute of Iran, Rashr, Iran, in 2020. Estimating the phenotypic correlation coefficients between traits showed that there was a positive and significant correlation between grain yield and 1000-grain weight, number of filled grains per panicle, number of panicles per plant and day to 50% flowering, and negative and significant correlation with plant height and panicle length. Narrow-sense heritability of the measured traits ranged from about 32% for number of filled grains per panicle to 49% for flag leaf width and grain length. Path analysis between grain yield and the other studied traits showed that 1000-grain weight, number of panicles per plant and number of filled grains per panicle had a positive and direct effect on grain yield. Factor analysis showed that four main and independent factors that explained 78.50% of the total variance were the latent factors affecting the studied traits. These factors were named as grain yield and plant type, grain appearance characteristics, milling efficiency and fertility rate factors, respectively. Cluster analysis using the Ward’s minimum variance method grouped the studied lines into three separate clusters and the first cluster with 13 lines had the higher grain yield, number of panicles per plant, number of filled grains per panicle and fertility percentage than the other clusters. This cluster had also moderate amylose content and higher values for grain length and cooked rice length related to other clusters. Therefore, it seems that the lines of this group can be introduced as new high yield and qualitative cultivars after evaluation in multi-regional experiments. بررسی ارتباط بین صفات، نقش مهمی در اصلاح نباتات دارد و می­تواند شاخص­های انتخاب مناسب برای اصلاح جمعیت را شناسایی و معرفی کند. در این تحقیق، روابط بین صفات مرتبط با عملکرد و کیفیت دانه در 62 لاین امیدبخش برنج ارزیابی شد. آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در موسسه تحقیقات برنج کشور در سال 1399 انجام شد. برآورد ضرایب همبستگی فنوتیپی بین صفات نشان داد که بین عملکرد دانه با صفات وزن هزار دانه، تعداد دانه پر در خوشه، تعداد خوشه در بوته و روز تا 50 درصد گل‌دهی، همبستگی مثبت و معنی‌دار و با ارتفاع بوته و طول خوشه، همبستگی منفی و معنی‌دار وجود داشت. وراثت­پذیری خصوصی صفات اندازه­گیری شده نیز از حدود 32 درصد برای تعداد دانه پر در خوشه تا 49 درصد برای عرض برگ پرچم و طول دانه متغیر بود. تجزیه علیت بین عملکرد دانه با سایر صفات مورد مطالعه نشان داد که سه صفت وزن هزار دانه، تعداد خوشه در بوته و تعداد دانه پر در خوشه دارای اثر مستقیم مثبت و معنی­دار بر عملکرد دانه بودند و می­توانند به­عنوان شاخص­های مناسب جهت انتخاب لاین­های پرمحصول استفاده شوند. تجزیه به عامل‌‌ها نشان داد که چهار عامل اصلی و مستقل که 50/78 درصد از تغییرات کل داده‌ها را توجیه کردند، عامل­های پنهانی موثر بر صفات مورد مطالعه بودند. این عامل­ها به­ترتیب  تحت عنوان عامل عملکرد دانه و تیپ بوته، ویژگی­های ظاهری دانه، راندمان تبدیل و نرخ باروری نام­گذاری شدند. تجزیه خوشه‌ای با استفاده از روش حداقل واریانس "وارد" نیز لاین‌های مورد بررسی را در  سه خوشه مجزا گروه‌بندی کرد و گروه اول با تعداد 13 لاین، از نظر تعداد خوشه در بوته، تعداد دانه پر در خوشه، درصد باروری خوشه و عملکرد دانه، میانگین بیش­تر و از نظر ارتفاع بوته و تعداد دانه پوک در خوشه، میانگین کم‌تری از سایر گروه­ها داشت. این گروه، از نظر میزان آمیلوز نیز متوسط و از نظر طول دانه و طویل شدن دانه­ها بعد از پخت نیز مقادیر بیش­تری از سایر گروه­ها داشت و بنابراین به­نظر می­رسد لاین­های این گروه بتوانند پس از ارزیابی در آزمایش­های ناحیه­ای به­عنوان رقم­های جدید پرمحصول و کیفی معرفی شوند. https://cr.guilan.ac.ir/article_5308_1bd6960f8c36ad7af7704e1a0e812c3a.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 11 2 2021 09 21 Field evaluation of some fungicides for controling sheath blight disease of rice in north of Iran ارزیابی مزرعه‌ای چند قارچ‌کش در کنترل بیماری سوختگی غلاف برگ برنج در شمال ایران 121 133 5307 10.22124/cr.2021.20647.1690 FA مریم خشکدامن محقق، مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی، رشت، ایران وحید خسروی استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی، آمل، ایران علی اکبر عبادی استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی، رشت، ایران حدیث شهبازی استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی، رشت، ایران فرزاد مجیدی شیل سر دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی، رشت، ایران Journal Article 2021 04 18 Sheath blight disease of rice caused by <em>Rhizoctonia solani</em> AG-1 IA has been recognized as an economically significant disease. No resistant cultivar has been reported so far, and rice ShB management has been mainly leaning on chemical fungicide applications. To prevent resistance to fungicides in pathogenic fungal strains, introducing new fungicides with different effect points and belongs to other groups is essential for integrated disease management. Thus, in 2019, the efficacy of the fungicide Thiflozamide 24% SC was studied on control of rice sheath blight disease in the north of Iran. A research project were designed with a randomized complete block design in three replications and 14 treatments by Thifluzamide, Nativo and Tilt fungicides. Six spray treatments were performed in one step, 24 hours after plant infestation with the casual agent. Another six spray  treatments were performed in two steps, 24 hours and 15 days after plant infestation with the casual agent. Eventually, the efficacy of treatments on relative lesion height (RLH), incidence, and grain yield were surveyed. Data were subjected to the analysis of variance (SAS, 2003). Means among the treatments were compared based on Tukey’s test at the 0.05 probability level. The results showed that one spraying step with Thifluzamide 24% SC fungicide (300 ml/ha dosage) is recommended for Guilan and Mazandaran provinces. If the conditions are suitable for the disease development, it is necessary to repeat the spraying with Thifluzamide 24% SC fungicide (300 ml/ha dosage) 15 days after the first spraying. In order to prevent the possibility of resistance, Nativo and Tilt fungicides are suggested as an alternative or intermittent use of Thifluzamide fungicide. بیماری سوختگی غلاف برگ برنج ناشی از قارچ <em>Rhizoctonia solani </em>AG1- IA یکی از بیماری­های مهم برنج از لحاظ اقتصادی در دنیا می‌باشد. این بیماری به­کمک قارچ‌کش‌ها کنترل می‌شود و تا کنون هیچ رقم مقاوم برای این بیماری معرفی نشده است. به­منظور جلوگیری از بروز مقاومت در سویه‌های بیمارگر قارچ نسبت به قارچ‌کش‌ها، معرفی قارچ‌کش‌های جدید با نقاط اثر متفاوت و متعلق به گروه‌های مختلف، از ضروریات مدیریت تلفیقی بیماری می‌باشد. بنابراین، در تحقیق حاضر کارایی قارچ‌کش تیفلوزامید (Thifluzamide 24% SC) در کنترل بیماری سوختگی غلاف برگ برنج در شمال ایران ارزیابی و با کارایی قارچ­کش­های ناتیوو و تیلت مقایسه شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در مزارع مؤسسه تحقیقات برنج کشور در رشت و آمل در سال‌ 1398 انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل نوع قارچ­کش در هفت سطح (تیفلوزامید در مقادیر 200، 250، 300 و 350 میلی­لیتر در هکتار به­همراه قارچ­کش­های ناتیوو و تیلت و بدون استفاده از قارچ­کش به­عنوان شاهد) و دفعات سم­پاشی در دو سطح (یک­بار 24 ساعت بعد از مایه‌زنی مصنوعی بوته­ها با عامل بیماری و دو بار 24 ساعت و 15 روز پس از مایه‌زنی مصنوعی بوته‌ها با عامل بیماری) بودند. صفات اندازه­گیری شده نیز شامل شدت و وقوع بیماری سوختگی غلاف برگ و عملکرد محصول بود. نتایج به­دست آمده از این آزمایش نشان داد که برای کنترل بیماری سوختگی غلاف برگ برنج در استان‌های گیلان و مازندران، یک­بار سم­پاشی مزرعه با قارچ‌کش تیفلوزامید با غلظت 300 میلی­لیتر در هکتار ضروری است، اما در صورت فراهم بودن شرایط برای توسعه و تشدید بیماری، تکرار سم­پاشی به فاصله 15 روز بعد از سم‌پاشی اول توصیه می‌شود. همچنین برای جلوگیری از بروز مقاومت در مقابل قارچ‌کش‌ها و نیز استفاده تناوبی از آن­ها، می‌توان از قارچ‌کش‌های ناتیوو و یا تیلت در تناوب با قارچ‌کش تیفلوزامید استفاده کرد.  https://cr.guilan.ac.ir/article_5307_6541b1e8a3fb38ef45e642c86f41a3ea.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 11 2 2021 09 21 Yield evaluation of promising lines of dual-purpose grain-forage sorghum [Sorghum bicolor (L.) Moench] at different harvesting times ارزیابی عملکرد لاین‌های امیدبخش سورگوم [Sorghum bicolor (L.) Moench] دو منظوره دانه‌ای- علوفه‌ای در زمان‌های مختلف برداشت 135 147 5306 10.22124/cr.2021.20609.1689 FA محمد ابراهیم خلیلیان دانشجوی دکتری، گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران داود حبیبی دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران فرید گل‌زردی استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران فیاض آقایاری استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران عظیم خزائی استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Journal Article 2021 05 15 To evaluate the grain and forage yield in promising sorghum lines, a two years factorial experiment in a randomized complete block design with three replications was conducted in Seed and Plant Improvement Institute, Karaj, Iran, during 2017 and 2018 cropping seasons. Experimental factors included harvesting time at four levels (milk, soft dough, hard dough and physiological maturity stages of grain) and dual-purpose grain-forage sorghum genotypes at seven levels (KDFGS4, KDFGS6, KDFGS9, KGFGS10, KDFGS16, MDFGS1, and MDFGS2). Maximum and minimum grain yields (6847 and 4061 kg.ha^-1, respectively) were obtained from KDFGS6 and KDFGS16 lines, respectively, whereas the maximum and minimum 1000-grain weight (35.27 and 22.03 g, respectively) were recorded in KDFGS6 and MDFGS2 lines, respectively. MDFGS1 line produced the highest silage forage (101.73 ton.ha^-1) at the grain soft dough stage, and the highest dry matter (38.13 ton.ha^-1) at the grain physiological maturity stage. In total, according to the results of this experiment, KDFGS6 line is introduced as the best dual-purpose genotype for grain-forage production and MDFGS1 line as the suitable genotype for forage production. Furthermore, based on the suitable dry matter percentage of forage for silage production, it is recommended that the forage of promising dual-purpose sorghum lines be harvested at the grain soft dough stage. Therefore, forage harvesting from MDFGS1 promising line at the end of the soft dough stage is suggested as the superior treatment of this experiment for silage production. به‌منظور ارزیابی عملکرد دانه و علوفه در لاین‌های امیدبخش سورگوم، آزمایشی دو ساله به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج طی سال‌های زراعی 1396 و 1397 اجرا شد. فاکتورهای آزمایشی شامل زمان برداشت در چهار سطح (مراحل شیری، خمیری نرم، خمیری سفت و رسیدگی فیزیولوژیکی دانه) و ژنوتیپ‌های سورگوم دو منظوره دانه‌ای- علوفه‌ای در هفت سطح (لاین‌های امیدبخش KDFGS4، KDFGS6، KDFGS9، KGFGS10، KDFGS16، MDFGS2 و MDFGS1) بودند. بیش­ترین و کم­ترین عملکرد دانه (6847 و 4061 کیلوگرم در هکتار) به‌ترتیب از لاین‌های KDFGS6 و KDFGS16 به­دست آمد، در حالی‌که بیش­ترین و کم­ترین وزن هزار دانه (27/35 و 03/22 گرم) به‌ترتیب در لاین‌های KDFGS6 و MDFGS2 ثبت شد. لاین MDFGS1 بیش­ترین عملکرد علوفه سیلویی (73/101 تن در هکتار) را در مرحله خمیری نرم دانه و بیش­ترین عملکرد ماده خشک (13/38 تن در هکتار) را در مرحله رسیدگی فیزیولوژیک دانه تولید کرد. به­طور کلی، با توجه به نتایج این آزمایش، لاین KDFGS6 به­عنوان بهترین ژنوتیپ دو منظوره برای تولید دانه- علوفه و لاین MDFGS1 به­عنوان بهترین ژنوتیپ برای تولید علوفه معرفی می‌شوند. علاوه بر این، بر اساس درصد ماده خشک مناسب علوفه برای تولید سیلاژ، پیشنهاد می‌شود علوفه لاین‌های امیدبخش سورگوم دومنظوره در مرحله خمیری نرم دانه برداشت شود. بنابراین، برداشت علوفه از لاین امیدبخش MDFGS1 در انتهای مرحله خمیری نرم به­عنوان تیمار برتر این آزمایش برای تولید سیلاژ پیشنهاد می­شود. https://cr.guilan.ac.ir/article_5306_40d6f14b5fc9818ff3458d10821c0365.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 11 2 2021 09 21 Feasibility of forage sorghum (Sorghum bicolor L.) cultivation post-harvest of autumn cereals in semi-arid regions using fuzzy logic امکان‌سنجی کشت سورگوم علوفه‌ای (Sorghum bicolor L.) بعد از برداشت غلات پاییزه در مناطق نیمه‌خشک با استفاده از منطق فازی 149 162 5310 10.22124/cr.2021.19255.1654 FA حسین پورهادیان استادیار، گروه کشاورزی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران Journal Article 2021 03 30 Land feasibility provides the conditions for accurate decision making of each crop and its management in each area. For this purpose, Geographic Information System (GIS), Network Analysis Process (ANP) and fuzzy logic were used to evaluate the feasibility of cultivating forage sorghum after autumn grain harvest in Lorestan province. First, data minimum, maximum and average temperature, elevation, slope, pH, texture, available potassium, available phosphorus, organic matter and total nitrogen of soil were collected and after transferring them to GIS, their initial raster layers were prepared in the field of agricultural lands<strong> </strong>and sing fuzzy functions was standardized. The weight of each environmental factor was determined using ANP. Finally, by combining the weighted layers, the final land suitability layer of study area was produced and zoned into four highly suitable, moderately suitable, marginally suitable and unsuitable classes based on fuzzy logic. The results of land evaluation showed that the highest level of the study area was in the moderately suitable class (92.38%) and highly suitable and marginally suitable were included with 6.99 and 0.63% of the total studied lands, respectively. highly suitable class was observed in the center, southwest and northeast of the province, moderately suitable class in the whole province and marginally suitable class in the east of the province. The study of effective factors on forage sorghum cultivation in Lorestan province showed that the diversity of these factors in different regions reduced the potential of highly suitable class to moderately suitable and marginally suitable and minimum temperature at the end of the growing season, organic matter, total nitrogen and altitude were the most limiting. امکان‌سنجی اراضی شرایط را برای تصمیم‌گیری دقیق هر کشت و مدیریت آن در هر منطقه فراهم می‌کند. به‌همین منظور برای امکان‌سنجی کشت سورگوم علوفه‌ای بعد از برداشت غلات پاییزه در اراضی استان لرستان از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، فرآیند تحلیل شبکه‌ای (ANP) و منطق فازی استفاده شد. ابتدا اطلاعات مربوط به دمای کمینه، بیشینه، متوسط، ارتفاع از سطح دریا، شیب، اسیدیته، بافت، پتاسیم قابل‌دسترس، فسفر قابل‌دسترس، ماده آلی و نیتروژن کل خاک جمع‌آوری شد و پس از انتقال آن‌ها به محیط GIS لایه‌های اولیه رستری آن‌ها در محدوده اراضی زراعی تهیه گردید و با کمک منطق فازی استانداردسازی شدند. وزن هر عامل محیطی با استفاده از ANP مشخص شد و در نهایت با ترکیب لایه‌های وزن‌دار شده لایه نهایی تناسب‌بندی محدوده مورد مطالعه تولید شد و به چهار طبقه خیلی‌مناسب، مناسب، ضعیف و نامناسب تقسیم گردید. نتایج حاصل از ارزیابی اراضی نشان داد بیشترین سطح از محدوده مورد مطالعه در طبقه مناسب (38/92 درصد) قرار گرفت و طبقات خیلی‌مناسب و ضعیف به‌ترتیب با 99/6 و 63/0 درصد از کل اراضی مورد مطالعه را شامل شدند. طبقه خیلی‌مناسب در مرکز، جنوب غربی و شمال شرقی استان، طبقه مناسب در کل استان و طبقه ضعیف در شرق استان مشاهده شد. بررسی عوامل مؤثر بر کشت سورگوم علوفه‌ای در استان لرستان نشان داد تنوع این عوامل در مناطق مختلف موجب کاهش استعداد اراضی از طبقه خیلی‌مناسب به مناسب و ضعیف شد و دمای کمینه در اواخر دوره رشد، ماده آلی، نیتروژن کل و ارتفاع از سطح دریا بیشترین محدودیت را ایجاد کردند. https://cr.guilan.ac.ir/article_5310_c52641fcc5e89dd1d5857f5ede251409.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات غلات 2252-0163 11 2 2021 09 21 Evaluation of pearl millet mini core collection for forage yield related traits ارزیابی ژرم‌پلاسم تقلیل یافته ارزن مرواریدی برای صفات مرتبط با عملکرد علوفه 163 174 5311 10.22124/cr.2021.20075.1680 FA رضا عطایی استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران علی ماهرخ استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران محمد رزمی چرمخوران کارشناس، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Journal Article 2021 05 05 Pearl millet (<em>Pennisetum glaucum</em> L.) is one of the most important crops in arid and semi-arid regions that is cultivated for grain and forage. Evaluation and using of new germplasms are essential for breeding new and high-yielding cultivars, adaptation to environmental stresses, and resistance to pests and pathogens. in order to evaluate pearl millet germplasm, 94 accessions from minicar collection with Mehran and KPM1 (as control) were cultivated in lattice design with two replications. The results of ANOVA showed that all the studied traits (number of days to flowering, height, stem diameter, number of leaves, number of tillers and forage yield) except the number of tillers were significant at 1% probability level. Phenotypic coefficient of variation (PCV) showed that the highest diversity was related to stem diameter and forage yield. Means comparison by LSD showed that genotype 63 (with 81.92 t/ha fresh forage yield) had significantly more forage yield than control cultivar (Mehran). The results of cluster analysis and principal component analysis (PCA) showed that the genetic structure of the present population can be assigned to flowering time with three sub-groups (Early, Medium and Late maturity). Substantial genetic diversity and strong population structure based on flowering time suggested the present panel is an important gene pool in pearl millet for using in breeding programs. ارزن مرواریدی (<em>Pennisetum glaucum </em>L.) یکی از گیاهان مهم مناطق خشک و نیمه­خشک است که به­منظور تولید دانه و علوفه کشت می‌شود. ارزیابی و استفاده از ژرم‌پلاسم­های جدید جهت به­دست آوردن ارقام جدید با عملکرد بالا، سازگاری به تنش‌های محیطی و مقاومت به آفات و عوامل بیماری‌زا ضروری است. به­منظور ارزیابی ژرم­پلاسم ارزن مرواریدی از نظر صفات مرتبط با عملکرد علوفه، 94 نمونه ارزن مرواریدی از بانک ژن ایکریسات به­همراه رقم مهران و یک لاین امیدبخش (KPM1) در قالب طرح لاتیس در دو تکرار کشت شد. نتایج تجزیه واریانس نشان­دهنده وجود تفاوت معنی‌دار بین ژنوتیپ­ها از نظر کلیه صفات مورد بررسی (تعداد روز تا گلدهی، ارتفاع بوته، قطر ساقه، تعداد برگ، تعداد پنجه و عملکرد علوفه) به­جز تعداد پنجه، در سطح احتمال یک درصد بود. مقایسه میانگین عملکرد علوفه نیز نشان داد که ژنوتیپ شماره 63  با تولید 92/81 تن در هکتار علوفه تر، به­طور معنی­داری عملکرد بیش­تری از رقم شاهد (مهران) داشت. محاسبه ضریب تنوع فنوتیپی صفات اندازه­گیری شده نشان داد که بیش­ترین تنوع مربوط به صفات قطر ساقه و عملکرد علوفه بود. نتایج تجزیه خوشه­ای و تجزیه به مؤلفه‌های اصلی نیز ساختار ژنتیکی جمعیت حاضر را بر اساس زمان گلدهی به سه زیرگروه (زودرس، متوسط­رس و دیررس) تقسیم کرد. در مجموع، وجود تنوع ژنتیکی قابل­توجه و ساختار قوی موجود در جمعیت بر اساس زمان گلدهی نشان داد که ژرم­پلاسم مورد مطالعه، خزانه ژنی مهمی در ارزن مرواریدی برای استفاده در برنامه‌های اصلاحی است. https://cr.guilan.ac.ir/article_5311_f4a4d4b5c32e8c7c6f7d86f1d8f17d21.pdf