تجزیه ژنتیکی عملکرد دانه و برخی ویژگی‌های اگرو- مورفولوژیک لاین‌های برگزیده ذرت زودرس با استفاده از تجزیه دایآلل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

2 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح ناتات، دانشکده کشاورزی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

3 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

4 دانشیار، گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

چکیده

اطلاعات جامع در مورد مبنای ژنتیکی وراثت برای برنامه‌های اصلاحی از اهمیت بالایی برخوردار است. مطالعه حاضر به‌صورت تلاقی دای‌آلل با استفاده از نه لاین برگزیده ذرت زودرس انجام شد. تعداد 36 هیبرید حاصل از تلاقی­های دای‌آلل یک‌طرفه طی دو سال زراعی 1399 و 1400 در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار، کشت و از نظر صفات عملکرد دانه، وزن هزار دانه، ارتفاع بوته، ارتفاع بلال، درصد رطوبت دانه و درصد چوب بلال مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس مرکب، تفاوت معنی‌داری را در سطوح احتمال یک و پنج درصد میان تلاقی‌ها از نظر تمامی صفات مورد بررسی نشان داد. تجزیه دای‌آلل به روش چهارم گریفینگ نشان داد که در کنترل وراثت صفات عملکرد دانه، ارتفاع بوته و ارتفاع بلال، ژن‌هایی با آثار افزایشی و غیر افزایشی دخالت داشتند، در حالی­که در وارثت صفات وزن هزار دانه، درصد رطوبت دانه و درصد چوب بلال، فقط ژن‌های با اثر افزایشی نقش داشتند. برآورد نسبت بیکر نیز نشان داد که اثر افزایشی ژن‌ها نقش بیش­تری در کنترل صفات وزن هزار دانه، درصد چوب بلال، ارتفاع بوته، درصد رطوبت دانه، ارتفاع بلال و عملکرد دانه داشت. مطلوب‌ترین ترکیب‌شونده‌های عمومی برای عملکرد دانه، دو لاین NK79 و KE 77008/1 بودند، در حالی­که ترکیب‌پذیری خصوصی هیبریدهای KE 77005/2×K 1263/1 و KE 76009/311×K 1264/5-1 برای عملکرد دانه مثبت و معنی‌دار بود. نتایج
به­دست آمده از ترکییب‌پذیری عمومی و خصوصی نشان داد که استفاده از لاین‌ها مورد مطالعه در برنامه‌های به‌نژادی برای اصلاح عملکرد دانه می­تواند امیدبخش باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Genetically analysis of grain yield and some agro-morphological characteristics of selected early maturity maize lines using diallel analysis

نویسندگان [English]

  • Seyyed Mohammad Sadegh Hosseini 1
  • Khodadad Mostafavi 2
  • Mohammadreza Shiri 3
  • Abdollah Mohammadi 2
  • Seied Mehdi Miri 4
1 Ph. D. Student, Dept. of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Africulture, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran
2 Assoc. Prof., Dept. of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Africulture, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran
3 Research Assist. Prof., Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran
4 Assoc. Prof., Dept. of Horticulture, Faculty of Agriculture, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran
چکیده [English]

Comprehensive information on the genetics basis of inheritance is important for breeding programs. Therefore, the present study was performed as a diallel cross using nine selected early maturity maize lines. Thirty-six hybrids resulting from their one-way diallel crosses were planted during the two crop years of 2020 and 2021 in a randomized complete block design with three replications. Based on a two-year combined analysis of variance, a significant difference was observed in the probability levels of one and five percent between the crosses for all studied traits. Diallel analysis by the fourth Griffing method showed that genes with additive and non-additive effects are involved in inheriting control of grain yield, plant height and ear height, but only genes with additive effects play a role in inheriting the traits of 1000-seed weight, grain moisture percentage and cob percentage. According to Baker ratio, the additive effect of genes has a greater role in controlling 1000-seed weight, cob percentage, plant height, grain moisture percentage, ear height and grain yield, because they explained high values of this ratio. The most desirable general combinator ability for grain yield were NK79 and KE 77008/1. Specific combining ability of grain yield of crosses KE 77005/2 × K 1263/1 and KE 76009/311 × K 1264 / 5-1 positive and significant was estimated. According to the results obtained for general and specific combining ability, the use of these lines and crosses in grain yield breeding programs will be promising.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Grain yield
  • Genetic diversity
  • Yield components